Bloggfęrslur mįnašarins, aprķl 2010

Opiš bréf til gęslumanna almannahagsmuna

8. bindi skżrslu RNA ber heitiš „Sišferši og starfshęttir ķ tengslum viš fall ķslensku bankanna 2008".  Viš lestur kafla II. 3 sem heitir ,,Samskipti stjórnmįla og efnahagslķfs" er įstęša til aš staldra viš, nįnar tiltekiš į bls. 153.  Žar segir:

„Eitt af markmišum einkavęšingar er aš fęra völd frį stjórnmįlamönnum til einkaašila. Meš einkavęšingu banka, sjóša og margra fyrirtękja į sķšasta įratug dró rķkisvaldiš sig śt śr margvķslegri starfsemi og völd stjórnmįlamanna minnkušu aš sama skapi. Į sama tķma og rķkisvaldiš veiktist sóttist višskiptalķfiš ę meir eftir afskiptum af stefnumótun og lagasetningu sem um žaš er sett. Eins og vķša hefur gerst beittu fyrirtęki hagsmunasamtökum til aš hafa afskipti af reglusetningu og lagasetningu. Hęttan er sś aš žetta lami jafnframt lżšręšislegt įkvöršunarferli. Žegar žannig er komiš verša mörkin milli višskiptalķfsins og stjórnmįla verulega óskżr. Hagsmunaašilar taka įkvaršanir ķ staš stjórnvalda sem aftur kemur ķ veg fyrir lżšręšislega umręšu um efniš. Hérlendis reyndu tvö hagsmunasamtök višskiptalķfsins, Višskiptarįš og Samtök fjįrmįlafyrirtękja, eftir mętti aš hafa įhrif į lagasetningu og žį umgjörš sem fjįrmįlafyrirtękjum var bśin. Ekki er hęgt aš segja annaš en aš žeim hafi oršiš vel įgengt."

Žjónustulund Alžingis ķ garš Višskiptarįšs sķšastlišin įr er margrómuš.  Til aš mynda var skżrt frį žvķ ķ jśnķ 2006 aš skv. athugun rįšsins hafi Alžingi fariš eftir tillögum Višskiptarįšs ķ 90% tilvika į starfsįrinu sem žį var aš ljśka.

Ķ nišurlagi kaflans, į bls. 170, er komiš inn į žį lęrdóma sem draga žurfi af fortķšinni.  Žar segir:  

„Leita žarf leiša til žess aš draga skżrari mörk į milli fjįrmįlalķfs og stjórnmįla. Ekki er lķšandi aš gęslumenn almannahagsmuna gangi erinda einkafyrirtękja meš žeim hętti sem gert var ķ ašdraganda bankahrunsins."

Nś liggur fyrir Alžingi frumvarp til laga um breytingu į lögum um samningsveš, frumvarp žetta gengur ķ daglegu tali undir nafninu „Lyklafrumvarpiš" og er til mešferšar (lesist: svęft) ķ Allsherjarnefnd.  Ķ stuttu mįli gengur frumvarpiš śt į aš lįnveitendum verši ekki heimilt aš ganga lengra ķ innheimtu lįna meš veši ķ ķbśšarhśsnęši heldur en aš leysa til sķn hina vešsettu eign. 

Hér er į feršinni grķšarlegt hagsmunamįl fyrir almenning sem hefur mįtt horfa upp į lįnin sķn hękka og hękka ķ kjölfar hruns ķslensku krónunnar, veršbólgunnar sem ķ kjölfariš fylgir og ķ krafti ósanngjarnra veršbreytingarįkvęša ķ lįnasamningum.  Aš žvķ er fram kemur į bloggi Marinós G. Njįlssonar er žaš mat Sešlabankans, aš 28.300 heimili, eša 39% heimila sem eiga eigiš hśsnęši, séu ķ neikvęšri eiginfjįrstöšu og 65% „ungra" heimila eru ķ žeirri stöšu.  Veršbreytingarįkvęšin eru reyndar sér kapķtuli og algerlega óverjandi aš ekki sé bśiš aš afnema žau fyrir lifandi löngu eins og 80% žjóšarinnar vill gera.

Aš svo komnu mįli ętla ég ekki aš fjölyrša um hversu óįbyrg śtlįnastefna hefur tķškast į Ķslandi undanfarin įr en aš mati Sigurjóns Įrnasonar, fyrrv. bankastjóra Landsbankans voru fasteignalįn bankanna „tómt rugl".  Ég mun heldur ekki skorast undan žvķ aš ręša lyklafrumvarpiš efnislega hafi einhver įhuga į žvķ.  Mķn nišurstaša ķ žeim efnum er aš verši frumvarpiš aš lögum muni žaš stušla aš jafnvęgi į fasteignamarkaši til frambśšar - žar sem framboš og eftirspurn fasteigna stżra verši žeirra en ekki ofgnótt lįnsfjįr meš baktryggingu ķ sjįlfskuldarįbyrgš (lesist: veši ķ lķfi lįntakenda).

Žegar litiš er til žeirra umsagna sem allsherjarnefnd hefur borist mįlsins vegna mį sjį aš Višskiptarįš hefur sent inn umsögn.  Sś umsögn er eins og vęnta mį til žess fallinn aš stöšva framgang mįlsins.  Žau rök sem Višskiptarįš tilgreina eru m.a. į žį leiš aš frumvarpiš gangi gegn stjórnarskrįrvöršum eignarrétti kröfuhafa.  Į móti mį spyrja aš eignarrétti fasteignaeigenda sem hafa mįtt sjį eignarhlut sinn ķ fasteignum rżrna jafnt og žétt, varla er stjórnarskrįin einstefna.

Nś stendur upp į lżšręšislega kjörna fulltrśa žjóšarinnar, „gęslumenn almannahagsmuna", aš sżna ķ verki aš žeim sé ekki fyrirmunaš aš lęra af reynslunni.


mbl.is Brżnt aš leysa vanda stofnfjįreigenda
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Aš kaupa sér frest?

Eftirfarandi klausa er śr pistli Steinunnar Valdķsar Óskarsdóttur sem kallast „Af gefnu tilefni frį Steinunni Valdķsi" og er aš finna į vef Samfylkingarinnar

„Viš ķ Samfylkingunni žurfum aš horfast ķ augu viš fortķšina og žęr ašferšir sem viš höfum haft viš uppbyggingu flokksstarfsins, fjįrmögnun og ašferšir viš val į frambošslista. Meš žaš aš markmiši höfum viš sett į fót sérstaka umbótanefnd. Ekkert į aš undanskilja ķ žeirri vinnu og ręša allar hugmyndir af alvöru. Innan okkar raša hefur sś krafa janfvel heyrst aš allir žeir sem sįtu į Alžingi fram til įrsins 2008 skuli vķkja og lįta nżju fólki eftir uppbygginguna ķ kjölfar hrunsins. Er hśn réttmęt? Žaš er ekki óhugsandi aš viš komumst aš žeirri nišurstöšu aš svo sé og aš slķkar róttękar ašgeršir séu naušsynlegar til aš barįttumįl okkar hljóti žann hljómgrunn sem viš teljum žeim bera mešal žjóšarinnar. Viš skulum ekki śtiloka neitt fyrirfram."

Višbrögšin viš žessum pistli hafa veriš į żmsa vegu.  Teitur Atlason skrifar ķ bloggfęrslu į DV sem heitir ,,Steinunn Valdķs svarar":

„Reyndar er žessi hugmynd aš allir žingmenn Samfylkingarinnar sem sįtu į tķma hinnar Vanhęfu rķkisstjórnar segi af sér, ósköp ešlileg og myndi ekkert vekja neina sérstaka eftirtekt ķ žróušum lżšręšisrķkjum.  Ég er ekkert žakklįtur Steinunni aš varpa žessu fram.  Ekkert frekar en aš žakka strętóbķlstjóra fyrir aš stoppa į raušu ljósi eša eitthvaš svoleišis.

Žetta er ganska sjalfklart eins og Sęnskurinn segir. 

Žó rennur mig ķ grun aš Steinunn sé ķ rauninni aš segja "Ég ętla ekki aš vera blóraböggull ķ žessu mįli" og hótar hinum žaulsetnu og mosavöxnu félögum sķnum allskonar žrżstingi ef hśn vęri lįtin taka (bónus)pokann sinn śt śr alžingi."

Ķ fęrslu sem ber titilinn ,,Žaš sem Steinunn Valdķs skilur ekki" og er į Freedomfries į Eyjunni er vitnaš ķ orš Steinunnar ķ ofangreindum pistli frį henni į vef Samfylkingarinnar:

,,En mér er hins vegar annt um ęru mķna og samvisku. Afsögn į grundvelli įsakana um aš hafa žegiš mśtufé frį śtrįsarvķkingum og af žeim sökum lįtiš undir höfuš leggjast aš beita mér gegn žeim sem skyldi myndu hvorugu hjįlpa. Žęr įsakanir eru einfaldlega rangar og breytir žį litlu hvort fįir eša margir hafa žęr uppi."

Sķšuhöfundur skrifar ķ kjölfariš:

,,Ég held ekki aš mįliš snśist um aš Steinunn hafi žegiš „mśtur" eša hvort Steinunn hafi birt rétt bókhald um alla styrki sem hśn fékk. Mįliš snżst um aš stjórnmįlamenn sem fjįrmögnušu kosningabarįttu sķna og frama ķ stjórnmįlum meš styrkjafé frį fjįrmįlastofnunum og athafnamönnum sem geršu landiš gjaldžrota žurfa aš axla įbyrgš - sżna kjósendum ķ verki aš žeir brugšust, aš löngun žeirra til aš „skipta um vettvang" eins og Valdķs oršar žaš, og sękjast eftir völdum og frama, hafi veriš slķk aš žeir hafi lįtiš bera į sig tugi milljóna ķ styrki.

Mįliš snżst ekki um aš Steinunn sé glępamašur og žjófur. Ég efast stórlega um aš hśn sé žaš, eša aš styrkirnir allir hugsašir sem mśtur, žó žeir lķti žannig śt ķ augum margra kjósenda. En um žaš snżst mįliš bara alls ekki. Mįliš snżst um aš stjórnmįlamenn žurfa aš axla įbyrgš og sżna išrun og snśa viš blašinu. Og žaš hefur Steinunn ekki gert, žvķ žaš er ekki hęgt aš lesa bréf hennar frį um daginn öšru vķsi en sem svo aš hśn upplifi sig sem saklaust fórnarlamb ofsókna, og aš ef hśn žurfi aš axla įbyrgš į einhverju eigi barasta allir ašrir žingmenn flokksins aš axla sömu įbyrgš".

Eftirfarandi klausa er af vef Samfylkingarinnar žar sem tilkynnt er um umbótanefndina: 

„Į flokksstjórnarfundi Samfylkingarinnar 17. aprķl 2010 var samžykkt skipan umbótarnefndar sem hefur žaš verkefni aš leiša skošun og umręšu um störf, stefnu, innri starfshętti og įbyrgš Samfylkingarinnar ķ ašdraganda bankahrunsins og gera aš žvķ loknu tillögur til umbóta. ... Stefnt skal aš žvķ aš kynning helstu nišurstašna og tillagna fyrir stjórn flokksins og flokksstjórnarfundi verši eigi sķšar en 15. október 2010."

Aš lokum langar mig aš velta žvķ upp hvort žaš sé ętlun Steinunnar Valdķsar aš draga mįliš į langinn žangaš til haust, og ef svo er hvort slķkt žyki bošlegt.


Samskipti Steinunnar og Žórs

Eins og kunnugt er hefur žingmannanefndin sem ętlaš er aš móta tillögur aš višbrögšum Alžingis viš nišurstöšum skżrslu RNA nś tekiš til starfa.  Žingmannanefndin starfar į grundvelli tiltekinna laga sem sett voru um starfsgrundvöll hennar.

Hér mį sjį feril mįlsins į Alžingi.

Lagafrumvarpiš var til mešferšar hjį Allsherjarnefnd hverrar formašur heitir Steinunn Valdķs Óskarsdóttir.  Žór Saari er įheyrnarfulltrśi ķ nefndinni og lżsti Hreyfingin į öllum stigum mįlsins miklum efasemdum um įgęti žess.  Ķ višleitni sinni til aš bęta mįliš óskaši Žór m.a. eftir žvķ viš formann nefndarinnar aš tilteknir ašilar yršu kallašir fyrir nefndina til aš veita umsögn um žaš, en slķkur er algengur hįttur žegar kemur aš störfum nefnda žingsins. 

Beišninni var hafnaš, į žeirri forsendu aš ,,formlega séš vęri fulltrśi Hreyfingarinnar įheyrnarfulltrśi ķ nefndinni og žvķ žyrfti formašur samkvęmt reglum um žingsköp ekki aš verša viš ósk hans um gesti (žó vissulega vęri žaš heimilt)".  Um žetta mį lesa ķ yfirlżsingu sem Hreyfingin sendi frį sér mįlsins vegna.

Hér į eftir fer annars vegar bréf sem Žór ritaši Steinunni sem lį fyrir fundi allsherjarnefndar žann 10. desember 2009 og ręša Steinunnar ķ žinginu žann 29. desember 2009.

Bréf Žórs

,,Sęl Steinunn.

Mešfylgjandi er rökstušningur fyrir žeim gestum sem óskaš var aš kęmu fyrir nefndina vegna mįls 286 um žingmannanefnd vegna skżrslu rannsóknarnefndarinnar.

Žóra Kristķn Įsgeirsdóttir (Blašamannafélag Ķslands).
Fulltrśi "fjórša valdsins" , ž.e. blaša/fréttamanna hverra įlit ég tel mikilvęgt vegna žess ašhalds sem žeir eiga aš veita stjórnvöldum ķ lżšręšisrķkjum.

Ragnar Ašalsteinsson hrl.
Sennilega sį lögmašur ķslenskur sem hvaš mest hefur tjįš sig um lżšręši og mannréttindi sem og aš hafa mjög virtar skošanir um stjórnskipan og stjórnarskra Ķslands. 

Žorvaldur Gylfason, prófessor viš Hįskóla Ķslands
Sį fręšimašur innan Hįskólans sem hvaš fyrst varaši viš hruninu og hefur skrifaš fjölmargar greinar um įstęšur žess.

Höršur Torfason, söngvaskįld (Raddir fólksins).
Einhver stašfastasti mannréttindafrömušur Ķslands og sį er stóš fyrir og skipulagši "Raddir fólksins", śtifundi į Austurvelli s.l. vetur er voru vettvangur tugžśsunda ķslendinga sem voru aš óska eftir nżjum vinnubrögšum og ašferšum viš stjórn landsins.

Egill Helgason, blašamašur.
Sennilega einn mikilvęgasti og virtasti žįttastjórnandi samtķmans og er e.t.v. meira meš "pślsinn" į žjóšinni en nokkur annar.

Sigurbjörg Sigurgeirsdóttir, stjórnsżslufręšingur.
Einhver virtasti og best menntaši stjórnsżlsufręšingur landsins og meš mikla reynslu śr stjórnkerfinu hér į landi sem og erlendis og bżr yfir mikilli žekkingu į stjórnsżslum nįgrannalanda og žeim ašferšum sem žar er beitt.

Jón Baldvin Hannibalsson, fyrrv. sendiherra og rįšherra.
Meš afburša žekkingu og reynslu af innlendum og alžjóšastjórnmįlum.

Ólafur Hannibalsson, blašamašur og rithöfundur (Žjóšarhreyfingin).
Forsvarsmašur Žjóšarhreyfingarinnar sem er hópur fólks sem hefur fundaš reglulega undanfarin a.m.k. įtta įr um lżšręšis- og stjórnkerfisumbętur.  Žjóšarhryefingin samanstendur af mörgum mjög reynslumiklumog hęfum einstaklingum sem hafa vķštęka žekkingu af ķslenskum stjórnmįlum og stjórnsżslu.

Gunnar Siguršsson, leikstjóri (Borgarafundir)
Forsprakki "Borgarafunda", žeirra funda sem spruttu upp s.l. vetur og voru vettvangur žśsunda sem komu til aš hlżša į og eiga samręšur viš stjórnmįlamenn og/eša ašra sem tengdust mįlefnum žeim er mest brunnu į fólki ķ kjölfar hrnsins ķ október s.l. 

Eva Joly,
hana žarf varla aš kynna en ég hef pata af žvķ aš hśn sé į landinu eša viš žaš aš koma.  Ef svo er ekki žį vęri gott aš fį ašstošarmann hennar Jón Žórisson ķ hennar staš.

Jón Žórisson, ašstošarmašur Evu Joly.

Róbert Spanó, settur umbošsmašur Alžingis.
Séržekking Róberts į ķslenskri stjórnskipan og stjórnsżslu gerir įlit hans mjög mikilvęgt.

Meš bestu kvešju,

Žór Saari
žingmašur Hreyfingarinnar"

Ręša Steinunnar:

,,Frś forseti. Hv. žm. Žór Saari veit mętavel aš sś sem hér stendur hafnaši ekki beišni hans fyrst og fremst vegna formsatriša. Ég gat žess hins vegar aš ķ samžykktum um įheyrnarfulltrśa fastanefnda er ekki gert rįš fyrir žvķ aš įheyrnarfulltrśar geti kallaš gesti fyrir fundi. Žaš var hins vegar ekki meginįstęšan fyrir žvķ aš ég hafnaši žeim lista sem hv. žm. Žór Saari lagši fram.

Eins og hv. žingmašur veit mętavel, sagši ég viš hann į žessum tiltekna fundi aš ég sęi ekki sérstaka įstęšu til žess aš kalla tiltekna blašamenn, įlitsgjafa, fyrrverandi stjórnmįlaleištoga eša ręšumenn hér śti į Austurvelli ķ ašdraganda bśsįhaldabyltingarinnar fyrir nefndina, žennan 14 manna lista sem hv. žm. Žór Saari lagši fyrir mig, frekar en aš kalla einhverja ašra tiltekna einstaklinga inn į fund. Žaš var įstęšan fyrir žvķ aš ég féllst ekki į aš kalla žessa einstaklinga žarna inn en ekki žau formsatriši sem hv. žingmašur nefnir hér.

Ég vil óska eftir žvķ viš hv. žingmann aš hann fari rétt meš stašreyndir hér śr ręšustóli Alžingis."


mbl.is Segir įsakanir į hendur sér rangar
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Sišferši og trśveršugleiki Hįskóla Ķslands

Stofnun stjórnsżslufręša, kynjafręši innan stjórnmįlafręšideildar og blaša- og fréttamennska innan félags- og mannvķsindadeildar Hįskóla Ķslands boša til mįlžings, mišvikudaginn 21. aprķl 2010, undir yfirskriftinni ,,Af hverju gengur žetta svona hęgt? Konur, kosningar og fjölmišlar"

Į dagskrį er m.a. auglżst erindi Katrķnar Jakobsdóttur og Žorgeršar Katrķnar Gunnarsdóttur sem kallast:  ,,Višbrögš stjórnmįlamanna, nśv. og fyrrv. rįšherra mennta-og menningarmįla, stutt innlegg".

Ķ kjölfar śtgįfu skżrslu rannsóknarnefndar Alžingis hefur Žorgeršur Katrķn eins og kunnugt er sagt af sér sem varaformašur Sjįlfstęšisflokksins og įkvešiš aš taka sér tķmabundiš leyfi frį žingstörfum. 

Nafn Žorgeršar er m.a. aš finna ķ töflu 23 sem tilgreinir žį Alžingismenn sem höfšu yfir 100 milljóna lįn.  Taflan er ķ 8. bindi skżrslunnar.  Ķ samhengi viš žęr upplżsingar sem fram koma ķ töflu 23 sagši Žorgeršur Katrķn ķ afsagnarręšunni um sķšustu helgi: 

,,Hjį žeirri stašreynd veršur ekki horft aš minn elskulegi eiginmašur – og žar meš ég sjįlf meš einum eša öšrum hętti - stöndum ķ eitt žśsund og sjöhundruš milljón króna skuld viš kröfuhafa lįna sem viš tókum. Lķkt og ég sagši įšan eru skuldir okkar Kristjįns ekki nżjar fréttir en meš śtgįfu skżrslu rannsóknarnefndar er žessi veruleiki enn įžreifanlegri en įšur.

Žaš var hinn gallharši femķnisti ķ mér sem svaraši ķ śtvarpinu einn morguninn ķ vikunni svo óheppilega aš žetta vęru ekki mķnar skuldir heldur hans! Reyndar finnst mér alls ekki sanngjarnt aš  stjórnmįlakonurnar sem taldar eru skulda stórar upphęšir samkvęmt skżrslunni eru žar allar komnar į blaš vegna višskipta og fyrirgreišslu  viš eiginmanna žeirra. En hér er sanngirni ekki til umręšu heldur sišferši og tilfinningar."


Nafn Žorgeršar er einnig aš finna ķ töflu 6. ķ sama bindi sem tilgreinir žį žingmenn sem žįšu styrk frį Landsbankanum į tķmabilinu 2004 - 2008.

Einn af skipuleggjendum rįšstefnunnar er Įsta Möller, forstöšumašur stofnunnar stjórnsżslufręša.  Nafn hennar er einnig aš finna ķ ofangreindum töflum.


mbl.is Boša til aukalandsfundar
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Styrkjamįl Steinunnar Valdķsar Óskarsdóttur

Yfirlit yfir framlög lögašila til SVÓ 2006 og 2007
 20062007Samtals
Landsbanki Ķslands1.500.0002.000.0003.500.000
Baugur1.000.0001.000.0002.000.000
FL Group1.000.0001.000.0002.000.000
Nżsir1.000.000 1.000.000
Hönnun500.000 500.000
Eykt650.000 650.000
Atlantsolķa500.000 500.000
Framlög lögašila undir 500 žśs.kr. hvert1.950.000650.0002.600.000
Samtals8.100.0004.650.00012.750.000
Heimild: 
http://www.rikisendurskodun.is/fileadmin/media/skyrslur/sveit06samf.pdf
http://www.rikisendurskodun.is/fileadmin/media/skyrslur/Alžingiskosningar_2007_Samf.pdf

Trśveršugleiki og pólitķsk įbyrgš Jóhönnu Siguršardóttur

Į blašsķšu 18 ķ Fréttablašinu ķ dag, žann 17. Aprķl 2010, eru birt svör formanna flokkanna viš spurningum blašsisins ķ kjölfar śtgįfu skżrslu rannsóknarnefndar Alžingis.  Ein af žeim spurningum sem um ręšir hljóšar svo: „Ašhafšist žś eitthvaš eša sżndiršu af žér ašgeršaleysi sem bišjast ber afsökunar į?"

Svar formanns Samfylkingarinnar hefst meš eftirfarandi oršum:  „Ekkert ķ skżrslu rannsóknarnefndarinnar gefur tilefni til aš ętla aš svo sé, enda var įbyrgšasviš mitt ķ rķkisstjórn Samfylkingar og Sjįlfstęšisflokks į sviš félags- og tryggingamįla og mįlefni bankanna komu nįnast aldrei til umręšu į rķkisstjórnarfundum fyrir hrun."

21. kafli skżrslu rannsóknarnefndar Alžingis ber titilinn „Orsakir falls ķslensku bankanna - įbyrgš mistök og vanręksla".  Ķ kafla 21.4.2. er fjallaš um rķkisstjórnina.  Ķ kaflanum kemur mešal annars fram (feitletranir eru mķnar):

„Fyrir liggur aš ķ rķkisstjórn Ķslands var lķtiš rętt um stöšu bankanna og lausafjįrkreppuna sem hófst undir loks sumars 2007 og įgeršist eftir žvķ sem į leiš. Hvorki veršur séš af fundargeršum rķkisstjórnarinnar né frįsögnum žeirra sem gįfu skżrslur fyrir rannsóknarnefnd Alžingis aš žeir rįšherrar rķkisstjórnarinnar sem fóru meš efnahagsmįl (forsętisrįšherra), bankamįl (višskiptarįšherra) eša fjįrmįl rķkisins (fjįrmįlarįšherra) hafi gefiš rķkisstjórninni sérstaka skżrslu um vanda bankanna eša hugsanleg įhrif hans į efnahag og fjįrmįl rķkisins frį žvķ aš žrengja tók aš bönkunum og žar til bankakerfiš rišaši til falls ķ október 2008. Į tķmabilinu hafši žó birst neikvęš umfjöllun um bankana ķ innlendum sem erlendum fjölmišlum, ķslenska krónan hafši veikst verulega auk žess sem skuldatryggingarįlag bankanna fór hękkandi.

Frį žvķ ķ byrjun įrs 2008 höfšu oddvitar rķkisstjórnarflokkanna fengiš upplżsingar um vanda fjįrmįlafyrirtękja landsins į fundum meš bankastjórn Sešlabanka Ķslands. Žį fengu žeir rįšherrar sem įttu fulltrśa ķ samrįšshópi stjórnvalda um fjįrmįlastöšugleika og višbśnaš upplżsingar um aš hvaša verkefnum samrįšshópurinn vann į hverjum tķma en įhyggjur af stöšu ķslensku fjįrmįlafyrirtękjanna og umręšur um naušsyn višbśnašarįętlunar vegna fjįrmįlaįfalls fóru vaxandi į žeim vettvangi.

Til skżringar į žvķ aš mįlefni bankanna hafi ekki veriš tekin upp ķ rķkisstjórn hefur rannsóknarnefndin m.a. fengiš žęr athugasemdir frį Geir H. Haarde, žįverandi forsętisrįšherra, ķ bréfi, dags. 24. febrśar 2010, aš žau hafi veriš viškvęm trśnašarmįl. Hefšu upplżsingar um žau borist śt af fundum rķkisstjórnar, eša jafnvel ašeins frést aš žau vęru rędd žar sérstaklega, hefši žaš getaš valdiš tjóni. Mįlefni bankanna hafi žvķ ekki veriš tekin į formlega dagskrį rķkisstjórnarfunda en veriš reifuš undir lišnum „önnur mįl" eša utan dagskrįr žegar viš įtti eša einhver rįšherra óskaši žess. Samkvęmt gamalgróinni venju hafi slķkar umręšur ekki veriš fęršar til bókar. Af žessu tilefni tekur rannsóknarnefnd fram aš hvaš sem leiš störfum rķkisstjórnarinnar fram į sumar 2008 viršist žessi venja ekki hafa stašiš ķ vegi fyrir žvķ aš bókaš vęri ķ fundargerš rķkisstjórnar 12. įgśst 2008 aš višskiptarįšherra hefši lagt fram minnisblaš, dags. sama dag, um skipan nefndar um fjįrmįlastöšugleika og lagt til aš rķkisstjórnin féllist į žęr tillögur sem žar voru settar fram. Tillaga višskiptarįšherra fékk engar undirtektir ķ rķkisstjórn og var mįlinu frestaš.

Rannsóknarnefndin tekur fram aš almennt er ekki um žaš deilt aš neikvęšar fregnir eša oršrómur sem kvisast śt um afstöšu eša fyrirhugašar ašgeršir opinberra ašila į vettvangi fjįrmįlamarkašar geti oršiš til žess aš hreyfa viš ašilum į markašnum og jafnvel auka į žann vanda sem viš er aš etja. Žaš hlżtur žó aš heyra til skyldna rįšherra sjįlfra, og žį einkum forsętisrįšherra, aš bśa svo um hnśtana ķ skipulagi og starfi rķkisstjórnar aš hęgt sé aš ręša žar ķ trśnaši um viškvęm mįl sem varša mikilsverša og knżjandi almannahagsmuni. Hvaš sem öšru lķšur hlżtur sś ašstaša aš veikja starf stjórnvalda verulega ef vantraust veldur žvķ aš slķk mįlefni komi yfirhöfuš ekki meš neinum raunhęfum hętti fram į vettvangi rķkisstjórnar.

Rétt er aš benda į įkvęši 17. gr. stjórnarskrįrinnar ķ žessu sambandi. Samkvęmt žeim er skylt aš ręša nżmęli ķ lögum og „mikilvęg stjórnarmįlefni" į rįšherrafundum, eša rķkisstjórnarfundum eins og žeir kallast aš jafnaši. Enda žótt hver rįšherra fari sjįlfstętt meš mįlefni sem undir hann heyra samkvęmt mįlefnaskiptingu innan stjórnarrįšsins veršur ķ samręmi viš stjórnarskrįna aš gera rįš fyrir aš „mikilvęg stjórnarmįlefni" séu tekin til umręšu ķ rķkisstjórn žannig aš ašrir rįšherrar hafi tękifęri til aš bregšast viš og hafa įhrif į stefnumörkun rķkisstjórnar og sķns rįšuneytis. Hér žarf lķka aš hafa ķ huga aš žaš getur skipt mįli hvaš skrįš er um mįl ķ fundargerš og gögn rķkisstjórnarinnar ef sķšar reynir į hvort geršar hafi veriš višhlķtandi rįšstafanir af hįlfu rįšherra ķ tengslum viš tiltekna stjórnarframkvęmd og hverjir śr hópi rįšherra hafi įtt žar hlut aš mįli.

...

Rannsóknarnefnd Alžingis telur mikilvęgt aš mįl sem koma til umręšu og rįšiš er til lykta ķ innra starfi rķkisstjórnarinnar komi fram meš skżrum hętti ķ formlegum fundargeršum hennar, enda er žar um aš ręša einhverjar mikilvęgustu įkvaršanir sem teknar eru fyrir hönd žjóšarinnar.

Forsętisrįšherra įtti allmarga fundi įriš 2008 meš formanni bankastjórnar Sešlabankans og bankastjórum bankanna. Bankastjórn Sešlabankans įtti einnig į tķmabilinu febrśar til maķ 2008 a.m.k. fimm fundi meš forsętisrįšherra, fjįrmįlarįšherra og utanrķkisrįšherra. Félagsmįlarįšherra sótti einn žessara funda žegar rętt var um mįlefni Ķbśšalįnasjóšs. Af skżrslu Björgvins G. Siguršssonar, višskiptarįšherra, veršur rįšiš aš hann hafi ekki veriš bošašur į neinn žessara funda. Žar var žó m.a. rętt um vanda bankanna og lausafjįrkreppuna en mįlefni bankakerfisins heyršu undir rįšuneyti hans. Aš auki viršist višskiptarįšherra hvorki hafa veriš gerš grein fyrir žvķ aš fundirnir fóru fram né upplżstur um žaš sem žar fór fram, žó meš žeirri undantekningu aš upplżst er aš į žingflokksfundi Samfylkingarinnar 11. febrśar 2008 gerši formašur Samfylkingarinnar Björgvin og fleirum grein fyrir fundi sem hśn įtti įsamt forsętis- og fjįrmįlarįšherra meš bankastjórn Sešlabankans 7. febrśar 2008.

...

Aš mati rannsóknarnefndar Alžingis voru ašgeršir rķkisstjórnarinnar ķ efnahagsmįlum ómarkvissar žegar haršna tók į dalnum ķ įrsbyrjun 2008. Rįšherrar einblķndu of mikiš į ķmyndarvanda fjįrmįlafyrirtękja ķ staš žess aš takast į viš žann augljósa vanda aš ķslenska fjįrmįlakerfiš var allt of stórt mišaš viš ķslenska hagkerfiš. Žegar rįšherrar hugšust bęta ķmynd landsins meš žįtttöku ķ opinberri umręšu, einkum erlendis, var žaš gert įn žess aš lagt vęri mat į fjįrhagslegan styrk rķkisins til žess aš koma bönkunum til ašstošar og įn žess aš fyrir lęgju upplżsingar um kostnaš viš hugsanlegt fjįrmįlaįfall. Ķ žessu sambandi mį nefna aš Björgvin G. Siguršsson višurkenndi viš skżrslutöku aš yfirlżsingar um aš rķkiš myndi styšja viš bakiš į bönkunum hefšu veriš byggšar į pólitķskri afstöšu en ekki mati į raunverulegri getu rķkisins ķ žeim efnum. Į sama tķma lagši Sešlabanki Ķslands įherslu į aš gera gjaldeyrisskiptasamninga og auka gjaldeyrisforšann til žess aš auka trśveršugleika bankans til žess aš takast į viš fjįrmįlaįfall.

Žótt hér sé į engan hįtt gert lķtiš śr ķmyndarmįlum og ašgeršum til aš auka trśveršugleika vekur žaš hins vegar athygli aš stjórnvöld skyldu ekki samhliša grķpa til annarra ašgerša. Žannig veršur ekki séš aš gerš hafi veriš vönduš śttekt į žvķ hvort žörf vęri į žvķ aš einn eša fleiri af stóru bönkunum flyttu höfušstöšvar sķnar śr landi. Žvert į móti var žaš beinlķnis opinber stefna žeirrar rķkisstjórnar sem mynduš var ķ maķ 2007 aš bankarnir hefšu įfram höfušstöšvar į Ķslandi, sbr. umfjöllun ķ kafla 5.0.

...

Getuleysi rķkisstjórnar og stjórnvalda til aš draga śr stęrš fjįrmįlakerfisins ķ tęka tķš įšur en til fjįrmįlaįfalls kom sker ķ augu žegar sś saga er virt sem rakin er ķ köflum 19.0 og 20.0. Ķ žvķ sambandi er rétt aš minnast žess aš žegar banki veitir fyrirtęki lįgt lįn er hann ķ stakk bśinn til aš setja fyrirtękinu skilyrši verši um vanskil aš ręša. Ef banki veitir aftur į móti fyrirtęki svo hįtt lįn aš bankinn sjįi fram į veruleg skakkaföll lendi lįniš ķ vanskilum er žaš ķ reynd fyrirtękiš sem komiš er meš slķk tök į bankanum aš haft getur óešlileg įhrif į framgang višskipta žess viš bankann. Į sama hįtt liggur fyrir aš žegar stęrš fjįrmįlakerfis lands nemur žrefaldri žjóšarframleišslu žess hafa lögbęr yfirvöld landsins almennt burši til žess aš setja fjįrmįlakerfinu leikreglur og hafa eftirlit meš žvķ aš žeim sé fylgt. Žegar stęrš fjįrmįlakerfis lands nemur aftur į móti nķfaldri žjóšarframleišslu žess veršur višsnśningur į žessu og viršist žannig bęši Alžingi og rķkisstjórn hafa skort burši og žor til žess aš setja fjįrmįlakerfinu skynsamleg mörk. Öll orka viršist hafa fariš ķ aš halda fjįrmįlakerfinu gangandi žvķ žaš var oršiš svo stórt aš ekki var hęgt aš taka įhęttuna af žvķ aš jafnvel ašeins hluti žess félli."

Ķ 2. kafla skżrslunnar segir ķ įgripi um megin nišurstöšur hennar:  „Forsętisrįšherra, utanrķkisrįšherra og fjįrmįlarįšherra įttu fund meš bankastjórn Sešlabanka Ķslands 7. febrśar 2008. Į fundinum dró formašur bankastjórnar Sešlabankans upp mjög dökka mynd af stöšu og framtķšarhorfum ķslensku bankanna. Upplżsingarnar bentu til yfirvofandi hęttu fyrir ķslenskt efnhagslķf."

Eftirfarandi texti er śr fundargeršum žingflokks Samfylkingarinnar sagt var frį hér aš ofan.  Umrędd gögn eru hluti af žeim gögnum sem Björgvin G. Siguršsson lét rannsóknarnefndinni ķ té, nįnar tiltekiš fylgiskjal 10.

Śr fundargerš žingflokks Samfylkingarinnar 11. febrśar 2008:
„ISG:      Rķkisstjórn mun koma meš śtspil vegna stöšunnar ķ efnahagsmįlum ķ vikunni.  Stašan į fjįrmįlamörkušum er alvarleg vegna įstandsins į alžjóšlegum mörkušum og skuldsetningar ķslensku bankanna.  Viš žurfum  aš senda śt žau skilaboš aš viš getum rįšiš viš vandann.  Bankarnir munu standa af sér a.m.k. nęstu 9 mįnuši en spurningin er hvaš rķkiš getur gert hafi markašir ekki opnast žį.  Žvķ žarf aš svara. 

Moody‘s mat stöšu rķkisins neikvęša og lausnir į žvķ gętu veriš aukiš ašhald og aš Ķbśšalįnasjóšur starfi ķ samręmi viš stefnu Sešlabankans.  Nżtt mat er vęntanlegt žar sem lįnshęfismat rķkis og banka lękka enn frekar.  Samtök fjįrmįlafyrirtękja hafa sent ISG og GHH tillögur - eins konar bęnaskjal.

Jón Žór Sturluson ašstošamašur višskptarįšherra og Bolli Žór Bollason rįšuneytisstjóri voru settir ķ aš skoša lausnir og hugmyndir žeirra eru t.d.:
- draga til baka reglugerš fjįrmįlarįšherra um gjaldeyri og Sešlabanka - gęti veriš sterkur leikur
- fjįrmögnun og skrįning hlutafjįr ķ erlendri mynd aušvelduš
- styrkja Tryggingasjóš innistęšueigenda
- auka gjaldeyrisforša meš lįntöku (ekki hagstętt nśna - gert sķšar er ašstęšur batna)
- rķkiš fari meš bönkum ķ kynningu erlendis į ķslenskri fjįrmįlastarfsemi"

11 feb 08

Śr fundargerš žingflokks Samfylkingarinnar 18. febrśar 2008:
„ISG:      Stöšuna į fjįrmįlamörkušum žarf aš taka alvarlega og menn žurfa aš passa sig į aš tala ekki óvarlega žvķ slķkt tal getur veriš skašlegt berist žaš śt.  Ašilar į markaši vilja helst ekki aš talaš sé hįtt um žessi mįl.  Žaš žarf aš styrkja gjaldeyrisforša og lausafjįrstöšu en hagstęšara aš gera žaš įn žess aš mikiš beri į.  Žaš er lķka mikilvęgt aš kynna styrkleikana, sterka stöšu rķkissjóšs og góša eiginfjįrstöšu bankanna įn žess žó aš gera of mikiš śr žvķ."

18 feb 08

Ķ 19. kafla skżrslunnar segir:  „Ķ skżrslu Jóns Žórs Sturlusonar, ašstošarmanns višskiptarįšherra, kom fram aš oftast hefši „sśperrįšherrahópurinn" komiš fyrst aš umfjöllun um stęrri mįl, s.s. rķkisfjįrmįl og kjarasamningsrįšstafanir og annaš slķkt, og mótaš stefnuna įšur en ašrir rįšherrar hefšu komiš aš mįli. Ķ žessum hópi hefšu veriš forsętisrįšherra, utanrķkisrįšherra, fjįrmįlarįšherra og félagsmįlarįšherra."

Einnig segir ķ 19. kafla: „Hinn 8. įgśst 2008 héldu fjórir rįšherrar lokašan fund meš hagfręšingunum Mį Gušmundssyni, Gauta B. Eggertssyni, Frišriki Mį Baldurssyni og Jóni Žór Sturlusyni. Fundinn sóttu Geir H. Haarde, forsętisrįšherra, Ingibjörg Sólrśn Gķsladóttir, utanrķkisrįšherra, Įrni M. Mathiesen, fjįrmįlarįšherra, og Jóhanna Siguršardóttir, félagsmįlarįšherra. Björgvin G. Siguršsson, višskiptarįšherra, var ekki mešal fundarmanna. Um įstęšur žessa upplżsti Jón Žór Sturluson viš skżrslutöku fyrir rannsóknarnefnd Alžingis aš žetta hefši veriš „sśperrįšherrahópurinn". Hagfręšingarnir Frišrik, Gauti og Mįr hefšu į fundinum haldiš framsögu um lausafjįrvandann."

Ķ kvöldfréttum RŚV var svo sżnt frį ręšu Jóhönnu į fundi Samfylkingarinnar ķ dag.  Sagši hśn mešal annars:  „Viš vorum hluti af rķkisstjórn sem hefši samkvęmt skżrslunni getaš minnkaš skašann meš markvissari višbrögšum, žar liggur įbyrgš Samfylkingarinnar."

Hvar liggur įbyrgš Jóhönnu?

vanhaef_rikisstjorn


mbl.is Draga į žį sem tęmdu bankana fyrir dóm
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Mörk į milli fjįrmįlalķfs og stjórnmįla

Var aš horfa į umręšur stjórnmįlamanna ķ Kastljósi kvöldsins um skżrslu rannsóknarnefndar Alžingis žar sem mešal annars var komiš inn į fjįrmįl stjórnmįlasamtaka.

Žór Saari upplżsti aš ekki stęši til gera fjįrframlög frį fyrirtękjum til stjórnmįlasamtaka óheimil, žrįtt fyrir žaš sem į undan er gengiš.  Er žessi fullyršing framsett į grundvelli lagafrumvarpsdraga um breytingar į gildandi lögum um fjįrmįl stjórnmįlasamtaka sem rędd voru į fundi formanna flokkanna sķšasta sunnudag. 

Nś er starfandi nefnd sem hefur meš endurskošun laganna aš gera.  Žór tilgreindi sérstaklega aš fulltrśi Sjįlfstęšismanna ķ nefndinni vęri į móti žvķ aš framlög lögašila yršu gerš óheimil.  Formašur Sjįlfstęšisflokksins hafnaši žessum ummęlum Žórs hins vegar og sagši hiš rétta ķ mįlinu aš žaš hefši veriš fulltrśi Sjįlfstęšisflokksins sem hefši lagt žaš til aš framlög lögašila yršu bönnuš, um žaš hefši aftur į móti ekki tekist sįtt og lendingin oršiš sś aš lögašilar megi styrkja flokkana um 300 žśsund krónur į įri.

Ég sit fyrir Hreyfinguna ķ umręddri nefnd en sitjandi fulltrśi Sjįlfstęšisflokksins er Gréta Ingžórsdóttir.  Hins vegar er sś tillaga sem Bjarni vķsaši til komin frį forvera hennar ķ nefndinni, Kjartani Gunnarssyni.  Var hśn fram sett žegar flokkarnir tókust į um mįliš  žegar gildandi lög voru sett įriš 2006.  Nišurstašan varš žó eins og Bjarni lżsti.  Žegar žessi forsaga mįlsins var rędd ķ nefndinni fyrir nokkrum vikum spurši ég Grétu hvort hśn vildi gera tillögu forvera sķns aš sinni.  Ķ stuttu mįli sagt svaraši hśn žvķ neitandi.

Ķ 8. bindi ķ skżrslu rannsóknarnefndar Alžingis er fjallaš um fjįrframlög bankanna til stjórnmįlasamtaka og stjórnmįlamanna.  Į bls. 170 er komiš inn į žį lęrdóma sem draga žurfi af reynslunni.  Žar segir m.a.: 

„Leita žarf leiša til žess aš draga skżrari mörk į milli fjįrmįlalķfs og stjórnmįla. Ekki er lķšandi aš gęslumenn almannahagsmuna gangi erinda einkafyrirtękja meš žeim hętti sem gert var ķ ašdraganda bankahrunsins."


Skošar AGS bankaskatt?

Ķ Fréttablašinu ķ dag mį lesa frétt sem ber titilinn ,,AGS skošar bankaskatt".

Ķ fréttinni kemur fram aš AGS ķhugi aš leggja nżja skatta į banka og fjįrmįlafyrirtęki.  Annars vegar hagnašarskatt og hins vegar einhverskonar loftbóluskatt.  Eins kemur fram aš žrišja leišin hafi veriš skošuš sem ekki sé lķklegt aš nįi fram aš ganga.  Hśn felst ķ skattlagningu fjįrmagnsflutninga (Tobin-skattur?). 

Sagt er aš skattféš eigi aš fara ķ sjóš sem nżtast muni AGS ķ fjįrmįlakreppum į borš viš žęr sem rišiš hafa alžjóšlegum fjįrmįlamörkušum sķšast­lišin tvö įr og į aš koma ķ veg fyrir aš almenningur verši lįtinn borga brśsann žegar illa fer.

Viš žetta mį gera žrjįr athugasemdir.

1.  Hvernig stendur į žvķ aš AGS ķhugi aš leggja skatta į eitthvaš yfir höfuš?  Mašur hefši haldiš aš slķkt vęri hlutverk löggjafans ķ hverju rķki fyrir sig.  Lżšręšislegt ašhald óskast.  

2.  Žaš er jįkvętt aš menn hafi ķ hyggju aš koma einhverjum böndum į bankana og hefta óešlilegan vöxt pappķrsveršmęta, eins og viršist vera markmišiš meš žessum sköttum.  Aftur į móti veldur vonbrigšum aš svo viršist sem hugmyndir į borš viš Tobin-skatt njóti ekki meiri stušnings. 

3.  Ķ hlekknum į Tobin skattinn er grein į Vķsindavef HĶ sem ég hvet til lesturs į.  Eins mį nefna aš Attac samtökin voru upphaflega stofnuš ķ kringum kröfu um upptöku Tobin-skatts. 

Į vef HĶ segir: ,,Żmsar tillögur hafa veriš settar fram um žaš hvert tekjurnar af skattinum ęttu aš renna, til dęmis ķ aš kosta rekstur Sameinušu žjóšanna eša styšja vanžróuš lönd. ... Žį eru sumir hrifnir af hugmyndinni um skattinn en efast um aš hśn sé framkvęmanleg. Žaš er ekki skrżtiš žvķ aš innheimtan og framkvęmdin almennt gęti oršiš afar snśin svo aš ekki sé minnst į fyrirsjįanlegar deilur um žaš hvert afraksturinn ętti aš renna."

Velta mį fyrir sér hvort raunverulega sé komiš ķ veg fyrir aš almenningur borgi brśsann meš innheimtu umręddra skatta og eyrnamerkingu žeirra til bjargar fjįrmįlakerfisins žegar illa fer.  Aš sama skapi mį spyrja aš žvķ hvort umrętt fyrirkomulag tryggi ekki einmitt aš almenngur borgi brśsann - fyrirfram -  žvķ hver er hin raunverulega uppspretta veršmętanna, og öllu heldur įvķsanna til žeirra, žegar öllu er į botninn hvolft?


5 stęrstu pólitķsku mistökin frį 1976 - 2008

5 stęrstu pólitķsku mistök sem gerš voru į Ķslandi frį žvķ aš ég fęddist įriš 1976 og fram aš hruni įriš 2008:

1. Verštryggingu komiš į lįn og laun meš Ólafslögunum svoköllušu įriš 1979. Įriš 1983 var verštrygging launa afnumin.
http://www.visir.is/article/20081103/SKODANIR/660801973

2. Kvótakerfiš, upprunalega komiš į meš lagasetningu įriš 1983.
http://is.wikipedia.org/wiki/%C3%8Dslenska_kv%C3%B3takerfi%C3%B0

3. Einkavęšing bankanna 1998 - 2002.
http://is.wikipedia.org/wiki/Einkav%C3%A6%C3%B0ing_bankanna_2002

4. Stušningurinn viš innrįsina ķ Ķrak 2003
http://www.ogmundur.is/umheimur/nr/1085/

5. Kįrahnjśkavirkjun 2002 - 2007
http://www.natturan.is/frettir/3760/

http://is.wikipedia.org/wiki/K%C3%A1rahnj%C3%BAkavirkjun

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband