Bloggfęrslur mįnašarins, jśnķ 2009

Skynsamleg rįšstöfun

Aš takmarka veš viš žį eign sem sett er aš veši hefur veriš ein af grunnkröfum HH frį upphafi.

Žetta er afar skynsamleg rįšstöfun ķ efnahagslegu tilliti aš mķnu viti, bęši fyrir lįnveitanda, lįntakanda og žjóšarbśiš.  Žetta stušlar aš įbyrgari śtlįnastarfsemi og žar meš įhęttuminni rekstri fyrir alla ašila. 

HH hafa ašsetur hér:  www.heimilin.is

Ég hvet landsmenn alla til aš kynna sér mįlin og skrį sig ķ samtökin.

Afstaša félagsmįlarįšherra vekur athygli.  M.a. ķ ljósi stofnfjįreignar hans ķ BYR.


mbl.is Lįnshlutfalliš gęti hugsanlega lękkaš
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

29 verkefnum af 48 enn ólokiš?

Hef ekki gert nįkvęma śttekt į žessu sjįlfur en žetta er įhugaveršur samanburšur:

http://fact.is/100dagar/

Ķ öllu falli er ljóst aš stjórnvöldum og žessari vefsķšu ber ekki saman. 


mbl.is Segja 16 mįlum af 48 ólokiš
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Eru ašrir valkostir ķ stöšunni?

Fimmtudaginn 2. jślķ kl. 20.00 veršur ķ JL-hśsinu, Hringbraut 121, hśsakynnum ReykjavķkurAkademķunnar, haldinn kynningar- og umręšufundur. Kynnt verša Attac-samtökin, og verša fulltrśar frį Noregsdeild žeirra samtaka meš framsögu um Attac og starf samtakanna.
Attac eru alžjóšasamtök meš deildir ķ um 50 löndum. Žau hafa žaš aš markmiši aš berjast gegn nżfrjįlshyggju og hnattvęšingu ķ nafni hennar, en eru fylgjandi hnattvęšingu aš öšru leyti. Attac lķtur į žaš sem eitt meginverkefni sitt aš fylgjast meš alžjóšastofnunum nżfrjįlshyggjunnar eins og AGS.
Einnig mun Lilja Mósesdóttir hagfręšingur flytja erindi um Alžjóšagjaldeyrissjóšinn og žau vandamįl sem žaš hefur ķ för meš sér aš lįta hann hafa yfirstjórn meš efnahagsmįlum Ķslendinga. Hśn mun ķ erindi sķnu benda į ašrar fęrar leišir ķ žeim efnum, en flestir valkostir munu vera betri ķ efnahagsmįlum en lįta AGS stżra žeim.

 
Aš fundinum stendur brįšabirgšastjórn Ķslandsdeildar Attac. Benda mį į heimasķšu samtakanna, attac.is, fyrir žį sem vilja fręšast meira.

Attac į Ķslandi.
http://attac.is/

mbl.is Greišsla frį IMF ķ įgśst
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Lifandi mynd

Mį til meš aš vekja athygli į žessu framtaki:

http://www.youtube.com/user/lifandimynd#play/all

Um er aš ręša óhįšan netmišil sem viršist beina kastljósinu aš žvķ sem hefšbundnir fjölmišlar sżna minni įhuga į.  Skošiš vandlega myndbandiš frį 17. jśnķ.

Hér mį svo sjį frį śtifundi Radda fólksins į Austurvelli:


Stigiš

Žaš mį ekki gleyma žvķ aš skoša mįliš śt frį sjónarhóli heimilanna.

Skuldir heimilanna sem hlutfall af rįšstöfunartekjum voru 20% įriš 1980 en 272% ķ įrslok 2008.  Sjį hér og hér.

Vķsitölufjölskyldan er rekin meš 2 mkr. halla aš mešaltali į įri.  Sjį hér.

Skattbyršin į hverja fjögurra manna fjölskyldu ķ landinu mun aukast aš mešaltali um 90 žśsund krónur į mįnuši, žegar skattahękkanir ķ ašgeršaįętlun stjórnvalda veršur komin aš fullu til framkvęmda.  Sjį hér.

Į aš endurreisa žjóšfélagiš į žessum grundvelli?

Hvernig mun skuldastaša heimilanna lķta śt žegar bśiš er aš stoppa upp ķ 180 milljarša fjįrlagagat į nęstu 3 įrum?  Eša eftir 7 įr žegar viš ęttum aš byrja aš borga af Icesave skv. undirritušum samningi?  Jį eša 15 žegar skuldin ętti aš vera uppgreidd?


mbl.is Meiri įhyggjur af yfirstandandi glķmu
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Hrollvekjandi nišurstaša?

Ég spyr: Hefur einhver hafi lagt fram fjįrhagsįętlun sem sżnir aš žjóšarbśiš rįši viš Icesave?

***

Fengiš aš lįni héšan:
http://fridjon.eyjan.is/2009/06/24/icesave-samantekt-peturs-richters/

Pétur Richter, kunningi minn og Facebook vinur hefur lagt sig fram öšrum fremur viš aš nį utan um flesta žętti Icesave-mįlsins. Nišurstaša hans er hrollvekjandi.
Hann birti eftirfarandi į Facebook-sķšu sinni meš įskorun um aš dreifa žessu vķšar. Ég tel mér ljśft og skylt aš gera žaš.

Aš nešan er pistill Péturs eins og hann birtist į Fb-sķšu hans.

————-

Einn laugardagsmorgun ķ byrjun jśnķ setti ég upp lķtiš Excel-skjal til aš reyna aš reikna śt vęnta skuldbindingu vegna IceSave-samningsins. Sķšan žį hafa vangaveltur mķnar undiš upp į sig og er svo komiš aš ég tel rétt aš taka saman smį samantekt yfir helstu stašreyndir varšandi žennan samninginn.

Įstęša žess aš ég fór śt ķ aš reyna aš meta skuldbindinguna vegna IceSave er aš eftir 12 įra starf ķ banka tel ég mig vera farinn aš skilja įhrif vaxta į skuldir. Žetta virtist eitthvaš vefjast fyrir stjórnvöldum žar sem žau kynntu vęntanlega skuld okkar vegna IceSave alltaf sem X ma.kr auk vaxta. Vitandi žaš aš “auk vaxta” vęri lķklega hęrri upphęš en skuldin reiknaši ég žetta śt, og mį sjį nżjustu nišurstöšu ķ nęsta Note frį mér.

Eftir aš hafa reiknaš śt skuldbindinguna, fór ég aš velta fyrir mér žessum góšu eignum ķ Bretlandi sem ęttu aš koma į móti skuldinni. Alltaf var talaš um eignasöfn ķ Bretlandi, en eftir smį grams į netinu fann ég kynningu į efnahagsreikningi Landsbankans sem birt var ķ febrśar en mišašist viš 14. nóvember 2008. Žį kom tvennt ķ ljós

  1. Eignirnar eru aš stęrstum hluta śtlįn og žį til innlendra ašila (en ķ gjaldeyri)

  2. Eignirnar eru metnar um 1.195 ma.kr.

Mér létti mjög viš žetta žar sem žetta leit ekki illa śt į žessum tķmapunkti. Eignir upp į 1.195 ma.kr. en skuldbinding upp į tępa 700 ma.kr. Žaš žyrfti aš verša grķšarlegur eignabruni hjį Landsbankanum til aš viš fengjum ekki allt upp ķ skuldbindinguna.

 

Eina sem truflaši mig var aš Jóhanna forsętisrįšherra var alltaf aš tala um aš samninganefndin gerši rįš fyrir aš 75% nęšist upp ķ skuldbindinguna meš eignum Landsbankans, og aš virt ensk endurskošunarskrifstofa hefši eftir skošun į lįnasafninu komist aš žeirri nišurstöšu aš žaš nęšust jafnvel 95%.

Hvernig gįtu 1.195 ma.kr. eignir lękkaš ķ 525 ma.kr (75%) til 665 ma.kr. (95%) į ekki lengri tķma?

Žegar hér var komiš ķ sögu var ljóst aš žaš žyrfti aš birta samninginn, ekki seinna en strax. Žaš var eitthvaš sem ekki stemmdi.

Žaš fóru į žessum tķmapunkti aš leka valdar fréttir um samninginn (t.d. aš žaš vęri įkvęši um endurskošun og nżtt mat į eignasafninu)

Žann 11. jśnķ sķšastlišinn birtist sķšan ķ vefriti fjįrmįlarįšuneytisins smį frétt um samninginn žar sem ašallega var veriš aš réttlęta 5,55% vextina į lįniš. Žaš sem var skondiš niš žessa umfjöllun var aš žar voru lįnin allt ķ einu oršin hęrri ķ erlendum myntum (GBP og EUR) en žegar samningurinn var kynntur. Hvaš var eiginlega ķ gangi. Vissu menn ekki hvaš žeir voru aš skrifa undir?

Žann 15. jśnķ fóru żmsir aš hafa samband viš mig sem eru mun lögfróšari en ég og benda mér į tvennt. Annars vegar aš vegna laga um slitastjórnir vęri varla hęgt aš borga inn į IceSave lįniš meš eigum Landsbankans fyrr en ķ fyrsta lagi eftir kröfulżsingarfrest (sem er ķ nóvember 2009) Hins vegar er žaš óvissa um hvort hęgt vęri aš nota eigur Landsbankans til aš greiša vextina af lįninu, žar sem žeir falla ekki undir forgangskröfur.

Reyndar er žaš svo aš nżlegar breytingar į lögum um fjįrmįlafyrirtęki heimila aš greiša fyrr śt forgangskröfur en žį žarf aš vera vissa fyrir žvķ aš greiša śt allar jafnar forgangskröfur aš fullu eša aš jöfnu. Žvķ er ennžį möguleiki į aš skilanefnd Landsbankans geti byrjaš aš greiša inn į samninginn įšur en kröfulżsingarfrestur rennur śt, ž.e. ef IceSave samningurinn veršur samžykktur.

Į žessum tķmapunkti (16. jśnķ) brįst mér žolinmęši og sendi öllum alžingismönnum Ķslands tölvubréf žar sem ég setti fram nokkrar spurningar og stašreyndir varšandi IceSave samninginn. Višbrögš voru žokkaleg, sérstaklega frį VG.

Žann 18. jśnķ var sķšan rętt um samninginn į Alžingi. Ķ žeim umręšum kom mešal annars fram aš forsętisrįšherra teldi aš samningurinn ętti aš bęta lįnshęfismat landsins, sérstaklega žar sem fjįrmįlarįšuneytiš og Sešlabankinn hefšu sagt žaš. Žaš hafši reyndar lįšst aš spyrja lįnshęfismatsfyrirtękin sjįlf.

Žetta er grķšarlega mikilvęgt atriši, žar sem erlendar skuldir, bęši rķkis og ekki sķst opinberra fyrirtękja eins og Landsvirkjunar og Orkuveitunnar, eru verulegar og lįnshęfismat rķkisins er einu skrefi fyrir ofan ruslbréf (e. junk bond). Fari lįnshęfismat rķkisins nišur ķ rusl, getur žaš haft ófyrirsjįanlegar afleišinga, svo sem aš margir fjįrfestar megi hreinlega ekki eiga skuldabréf/skuldir žessara fyrirtękja.

Žennan dag var sķšan tilkynnt aš birta ętti samninginn. Eftir aš hann var sķšan birtur upphófst heljarmikill sirkus varšandi lögfręšina bak viš žennan samning, en žar sem ég er bara vesęll verkfręšingur og bankamašur reyndi ég aš sneiša framhjį žeim umręšum. Forsendur śtreikninga minna stóšust įgętlega, en sumt var nokkuš óljóst ķ samningnum (eša ég svona lélegur ķ ensku lagamįli)

Ég var ennžį aš klóra mér ķ hausnum yfir žvķ af hverju 1.195 ma.kr. eignir dygšu ekki fyrir 700 ma.kr. skuld. Eftir aš hafa veriš ķ vištali ķ Speglinum į Rśv vegna žessa mįls fórust mér aš berast hinar żmsu upplżsingar śr stjórnkerfinu og fjįrmįlakerfinu um samninginn og hvernig raunverulega hann virkaši.

Til dęmis fékk ég loksins skżringu (sjį nešst ķ forsendum) į žvķ af hverju 1.195 ma.kr. eignir duga ekki fyrir 700 ma.kr. skuld. Žaš er af žvķ aš Bretar og Hollendingar eiga lķka forgangskröfu į eignirnar fyrir žvķ sem žeir tryggšu umfram innistęšutryggingu samkvęmt tilskipun ESB. og žvķ fengju žeir ķ raun ca. 630 ma.kr. forgangskröfu ķ eignirnar į móti 700 ma.kr. kröfu okkar, en žessar kröfur vęru jafnrétthįar.

Žaš žżšir į mannamįli aš žaš er ekki krękiber ķ helvķti aš žaš nįist aš borga upp alla skuldbindinguna og hvaš žį vexti.(afsakiš oršalagiš)

Fram aš žessum tķmapunkti var ég į žvķ aš viš žyrftum aš taka žessa skuldbindingu į okkur žar sem kostnašurinn viš aš hafna rķkisįbyrgšinni og žar meš samningum vęri of hį vs. aš samžykkja samninginn. Žarna snérist ég alveg. Žessi samningur gerir ekkert annaš en aš lengja ķ hengingarólinni, eša eins og einhver kallaši samninginn “stęrsta kślulįn sögunnar”.

Ég fékk lķka upplżsingar fyrir helgi um aš eitthvaš vęri bogiš viš tślkun stjórnvalda į skżrslu “virtu ensku endurskošunarskrifstofunnar” į eignasafni Landsbankans. Ég sendi nokkrum žingmönnum tölvupóst.

Eitt mega stjórnvöld eiga. Žann 21. jśnķ voru loksins komnar mjög żtarlegar upplżsingar inn į island.is um samninginn, skżringar, fylgiskjöl og Q&A. Žar į mešal var hin margrędda skżrsla“virtrar enskrar endurskošunarskrifstofu” og viti menn. Žetta er skżrsla um hvernig sveitarfélög eigi aš fara meš kröfur sķnar į hendur ķslensku bönkunum og dótturfélögum žeirra. Į einni blašsķšu af 15 kemur fram aš žeir hafa notaš sömu kynningu og ég fann į netinu um eignir Landsbankans og reiknaš sig fyrst ķ 90% heimtur upp ķ skuldir (1.330/1.195=90%) en vegna óvissu um veršmat į eignum milli gamla og nżja Landsbankans gįfu žeir sér aš žetta gęti hękkaš ķ 100%, en tóku sķšan mešaltališ og fengu 95%. Ég hefši geta metiš žetta į 5 mķnśtum.

Žannig var nś žaš, upplżsingarnar frį virtu ensku endurskošendunum voru ķ raun unnar upp śr glęrukynningu Landsbankans en ekki eftir skošun į žessum blessušu eignum sem eiga aš standa bak viš žetta. Erum viš žį komin ķ hring?

Stjórnvöld viršast lķka hafa gleymt aš lesa alla skżrsluna. Į blašsķšu 13 er fariš yfir įhęttužętti varšandi mat į hvaš fįist upp ķ skuldbindinguna. Žar kemur fram aš žaš sé lķklegt aš ašrir kröfuhafar fari ķ mįl til aš reyna aš fella neyšarlögin (žar sem innlįn voru sett ķ hóp forgangskrafna) og ef žau falli er lķklegt aš žaš fįist eingöngu 33% upp ķ kröfuna !!!

Žann 22. jśnķ var haldinn fundur ķ efnahags- og skattanefnd žar sem umręšuefniš var IceSave samningurinn. Var skilanefnd Landsbankans bošiš. Žar var sķšan stašfest žaš sem ég hafši veriš aš velta fyrir mér, ž.e. vextir af lįninu eru ekki forgangskröfur og falla aš fullu į ķslenska rķkiš og aš viš deilum ašgangi aš eignum Landsbankans meš hinum forgangskröfuhöfunum (Bretum og Hollendingum).

Žetta er sem sagt samantektin į IceSave farsanum séš frį mķnum bęjardyrum. Einhvern veginn hefur sś tilfinning mķn vaxiš aš kostnašurinn og įhęttan viš aš hafna rķkisįbyrgšinni og žar meš fella žennan samning hafi minnkaš ķ hlutfalli viš kostnaš og įhęttu viš aš samžykkja samninginn. Einhvern veginn fęr mašur žaš į tilfinninguna aš žessi samningur geri ekkert annaš en aš lengja ķ hengingarólinni. Žaš veršur reyndar spennandi aš sjį lagafrumverpiš sem lagt veršur fram į Alžingi varšandi rķkisįbyrgšina, en žį hljóta stjórnvöld aš koma meš śtreikninga į getu žjóšarbśssins til aš standa viš samningana. Eitt sem žarf aš varast viš slķka kynningu er aš žaš er rangt aš bera greišslugetuna saman viš landsframleišslu, heldur žarf aš bera hana saman viš afgang af erlendum višskiptum okkar, žvķ viš veršum aš greiša žetta ķ gjaldeyri, ekki ķslenskum krónum.

Svona er mįliš fram į žennan dag séš frį mķnum bęjardyrum. Ég mun halda ótraušur įfram aš djöflast ķ žessu mįli. Nś voru aš berast upplżsingar um aš rķkisįbyrgšin yrši lögš fyrir Alžingi į föstudaginn. Spurning um aš męta į pallana?

—-

Žessu til višbótar ber žaš vott um grķšarlega bjartsżni ef ekki barnaskap aš halda aš heimtur verši allt aš 95%.
Helmingur eignasafns Landsbankans eru śtlįn, hversu stórt hlutfall žeirra er til gjaldžrota fyrirtękja?

Pétur Richter į žakkir skiliš fyrir žetta framtak, hann er tvķmęlalaust einn af hetjum Ķslands.


mbl.is Getum stašiš viš Icesave
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Borgarafundur um mįliš ķ kvöld

Ķ IŠNÓ, mįnudaginn 29. jśnķ kl. 20-22.

 

Fundarefni:

IceSave - Getum viš borgaš?.

Frummęlendur:

  • Helgi Įss Grétarsson lögfręšingur
  • Einar Mįr Gušmundsson rithöfundur
  • Steingrķmur J. Sigfśsson fjįrmįlarįšherra

Ķ pallborši verša (auk ofangreindra):

  • Mešlimir śr InDefence hópnum
  • Eygló Haršardóttir žingmašur
  • Elvira Méndez dr. ķ Evrópurétti

Aš vanda hefur öllum žingmönnum veriš sérstaklega bošiš.

Fundarform veršur meš sama sniši og įšur, žegar frummęlendur hafa lokiš mįli sķnu er oršiš gefiš laust og fundargestir śr sal fį aš tjį sig eša spyrja žįtttakendur ķ pallborši spurninga.

Hver ašili hefur tvęr mķnśtur til aš tjį sig svo gott er aš vera vel undirbśinn.


mbl.is Icesave-įbyrgš śr rķkisstjórn
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Žessu tengt: Attac į Ķslandi

Frįbęrt framtak og ég stefni aš žvķ aš męta ķ Išnó.  Langar aš nota tękifęriš og vekja athygli į žessu: 
Fimmtudaginn 2. jślķ kl. 20.00 veršur ķ JL-hśsinu, Hringbraut 121, hśsakynnum ReykjavķkurAkademķunnar, haldinn kynningar- og umręšufundur. Kynnt verša Attac-samtökin, og verša fulltrśar frį Noregsdeild žeirra samtaka meš framsögu um Attac og starf samtakanna. Attac eru alžjóšasamtök meš deildir ķ um 50 löndum. Žau hafa žaš aš markmiši aš berjast gegn nżfrjįlshyggju og hnattvęšingu ķ nafni hennar, en eru fylgjandi hnattvęšingu aš öšru leyti. Attac lķtur į žaš sem eitt meginverkefni sitt aš fylgjast meš alžjóšastofnunum nżfrjįlshyggjunnar eins og AGS.
Einnig mun Lilja Mósesdóttir hagfręšingur flytja erindi um Alžjóšagjaldeyrissjóšinn og žau vandamįl sem žaš hefur ķ för meš sér aš lįta hann hafa yfirstjórn meš efnahagsmįlum Ķslendinga. Hśn mun ķ erindi sķnu benda į ašrar fęrar leišir ķ žeim efnum, en flestir valkostir munu vera betri ķ efnahagsmįlum en lįta AGS stżra žeim. 
Aš fundinum stendur brįšabirgšastjórn Ķslandsdeildar Attac. Benda mį į heimasķšu samtakanna, attac.is, fyrir žį sem vilja fręšast meira.

Attac į Ķslandi.
http://attac.is/

mbl.is Borgarafundur um Icesave
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Ręšan mķn į Austurvelli

Ręša į Austurvelli 27. Jśnķ 2009

Fundarstjóri, įgętu fundarmenn.

„Ef vér slķtum ķ sundur lögin, slķtum vér og ķ sundur frišinn"

Sęttir og mįlamišlun ķ deilum eru lykilhugtök ķ frišarbošskap žeirra bókmennta sem skrifašar voru į mestu ófrišartķmum žjóšarinnar, žegar kristni var tekin upp į Ķslandi įriš 1000.  En hvernig skildu menn žess tķma hugtakiš lög?  Lög voru alls ekki lagabókstafurinn fyrst og fremst; lögin voru samfélagiš sjįlft, hin sišręna undirstaša, rétt hegšun gagnvart nįunganum, heišarleiki.  Ef lögin voru slitin, ef samfélagiš var brotiš upp var ófrišur skollinn į.  Nś hafa žessi varnašarorš Žorgeirs Ljósvetningagoša oršiš aš raunveruleika į okkar tķmum, žegar rįšamenn žjóšarinnar hafa „slitiš ķ sundur lögin".

Sem frjįlsir žegnar hefur almenningur ķ landinu kosiš sér fulltrśa, sér jafna menn og konur, til aš fara meš hagsmunamįl sķn ķ stjórnsżslu og lykilstofnunum samfélagsins.  Žaš er gert ķ žvķ sjónarmiši aš jafna stöšu žegnanna į milli, skapa jöfn skilyrši til atvinnustarfsemi og jafnframt aš hlśa aš uppbyggingu samfélagslegra žįtta.

Undanfarin įr hefur žessi skilningur allur snśist į hvolf, žegnarnir eru farnir aš žjóna samfélagsyfirbyggingunni og eru oršnir aš žręlum fjįrmįlastofnanna.  Ef skapa į skilyrši fyrir frjįlsa žegna til aš bśa ķ žessu landi til framtķšar veršur aš snśa žessum formerkjum aftur viš og hlśa aš grunnstošum samfélagsins, žegnunum sjįlfum, heimilunum ķ landinu.

---

Stjórnvöld og ašilar vinnumarkašarins hafa nś um nokkurt skeiš unniš höršum höndum aš gerš stöšugleikasįttmįla.  Fyrir nokkrum vikum tóku Hagsmunasamtök heimilanna sér žaš bessaleyfi aš senda samningsašilum sķnar įherslur mįlsins vegna.

Viš teljum ljóst aš alger forsendubrestur sé kominn upp ķ vešlįnum heimila, bęši hvaš varšar verš‐ og gengistryggš lįn, sem vegur aš fjįrhagslegu sjįlfstęši ķslenskra heimila og grefur undan tilvist žeirra og framtķšarsżn.  Forsendur endurreisnar eru aš leišréttingar į stöšu mįla eigi sér staš og ķ framhaldi sameinist hagsmunaašilar og stjórnvöld um endurmótun og žróun kerfis meš žaš aš leišarljósi aš įbyrgš ķ lįnveitingum verši framvegis deilt į milli samningsašila.  Jafnframt verši samtķmis hafist handa viš aš snśa ógnvekjandi skuldastöšu heimilanna viš en frį 1980 til 2008 hefur skuldastaša heimilanna sem hlutfall af rįšstöfunatekjum fariš śr 20% ķ lišlega 300%.

Ašgeršaįętlun sś sem viš kynntum til leiks er ķtarleg og sett fram ķ 3 įföngum.  Ķ fyrsta lagi leggum viš til żmsar brįšašgeršir į borš viš leišréttingu gengis- og verštryggšra lįna.  Aš brįšašgeršum loknum žarf aš vinna meš skipulögšum hętti aš višsnśningi į skuldastöšu heimilanna.  Aš lokum verši unniš aš efnahagslegu jafnvęgi til framtķšar žar sem grunnkrafan er laš ausnir ķ dag skapi ekki augljós vandamįl til framtķšar.

Žaš er skemmst frį žvķ aš segja aš okkur var ekki bošiš til sętis viš „stóra boršiš" ķ įr, eins og samningsvettvangur ašila er gjarnan kallašur.

Ķ vikunni sem leiš var svo stöšugleikasįttmįlinn undirritašur viš hįtķšlega athöfn ķ Žjóšmenningarhśsinu.  Ķ fréttum var samningurinn sagšur afar mikilvęgur įfangi  og veigamikil forsenda fyrir endurreisnarstarfinu į nęstu misserum.  Óskaši forsętisrįšherra žjóšinni til hamingju meš samninginn.

Ég verš aš višurkenna aš ég er ekkert sérstaklega hamingjusamur meš žennan samning.  En viš hverju er aš bśast.  Ég er ekki žjóšin.

Stöšugleikasįttmįlinn tryggir ķ sessi efnahagsįętlun Alžjóša gjaldeyrissjóšsins og stjórnvalda žar sem įformaš er mešal annars aš stoppa upp ķ 130 milljarša fjįrlagagat frį 2009 til 2011.  Žaš er įlķka mikiš og fer ķ rekstur heilbrigšis- og menntakerfis žjóšarinnar į heilu įri.  Ķ žvķ samhengi mį spyrja hvernig skuldastaša heimilanna mun koma til meš aš lķta śt aš žeim tķma lišnum žegar gjaldžrot vķsitölufjölskyldunnar liggur fyrir fyrir liggur samkvęmt opinberum tölum Hagstofunnar, žaš er aš hśn er nś rekin meš um 2 milljón króna halla į įri aš mešaltali.  Engir slķk įętlun af hįlfu stjórnvalda liggur fyrir.

Burt séš frį žvķ sįu samningsašilar žó įstęšu til aš setja inn klausu varšandi skuldsett heimili žar sem megin inntakiš er „aš tryggja aš žau śrręši sem žegar hefur veriš komiš į gagnist, eins og vęnst var og aš tillögur um višbótarśrręši verši gerš ķ samrįši viš ašila vinnumarkašarins eftir žvķ sem žörf krefur".

Öll śrręši, sem kynnt hafa veriš til sögunnar hingaš til af hįlfu stjórnvalda, snśast fyrst og fremst um aš gulltryggja aš fólk haldi įfram aš greiša af stökkbreyttum skuldbindingum sem hafa rokiš upp śr öllu valdi į brostnum forsendum.

Śrręšin viršast žvķ fyrst og fremst hafa žann tilgang aš verja hagsmuni lįnveitenda eins og frekast er kostur enda kannski ekki viš öšru aš bśast žegar lįnveitendur hanna śrręšin sjįlfir.

Žaš er ljóst aš žeir ašilar sem hafa haft žvķ hlutverki aš gegna ķ gegnum tķšina aš standa vörš um hagsmuni launžega sitja oršiš bįšum megin viš boršiš.  Og satt best aš segja grunar mig aš verkalżšsforystan sjįi hreinlega ekki hinn almenna launamann fyrir peningahrśgunni sem henni hefur veriš fališ aš hlśa aš fyrir lķfeyrissjóšina. 

Herdķs Dröfn Baldvinsdóttir hefur gert doktorsverkefni um tengsl og samgróna innviši ķslenska fjįrmįlageirans og verkalżšssamtaka. Ķ śtdrętti segir mešal annars aš sterk yfirrįšastétt, eša elķta, rķki į landinu, og bindiafl hennar felist mešal annars ķ krosseignatengslum en einnig öšrum kross-yfirrįšum, ef svo mį aš orši komast.

Meginnišurstašan er sś aš „meš samstarfi viš starfsfólk ķ einkalķfeyrissjóšageiranum hafi verkalżšshreyfingin veriš innlimuš ķ žessar ytri valdaformgeršir, meš grķšarmiklu og flóknu neti samtengdra yfirrįša į sviši einkalķfs og fjįrmįla. Žaš er megin žversögn verkalżšshreyfingarinnar: hśn er oršin veikburša fyrir hönd mešlima sinna en sterk fyrir „rķkjandi yfirstétt".

Žó nišurstaša Dr. Herdķsar sé sjokkerandi ķ sjįlfu sér veršur aš višurkennast aš hśn er allt aš žvķ fyrirsjįanleg.  Žvķ mętti jafnvel segja aš žaš žyrfti engan kjarnešlisfręšing til aš koma auga į samruna fjįrvaldsins og forystu verkalżšshreyfingarinnar. Til dęmis mį nefna aš ķ mörgum tilfellum viš śtgreišslu launa er launagreišendum uppįlagt aš leggja verkalżšsfélagsgjöld starfsmanna beinustu leiš inn į bankareikninga lķfeyrissjóša.  Eitt af skiltunum sem sjį mįtti ķ kröfugöngu žann 1. maķ sķšast lišinn bar įletrun sem segir allt sem segja žarf: „ASĶ er skśffufyrirtęki".

Aukaįrsfundur ASĶ 2009 var haldinn ķ mars sķšast lišinn.  Ķ setningarręšu sinni gerši forseti ASĶ vanda heimilanna aš umtalsefni.  Honum varš aš orši: 

„Žaš er ... mikiš įhyggjuefni hvernig bęši stjórnmįlaflokkar og sjįlfskipašir bjargvęttir hafa afvegaleitt umręšuna um raunhęfar lausnir į vanda heimilanna. Yfirboš um almenna lękkun skulda sem fjįrmagna į meš galdražulum skapa aušvitaš vęntingar mešal almennings um žaš sem vitaš er aš ekki veršur hęgt aš męta."

Žaš er dapurlegt aš hafa žessi orš eftir forseta Alžżšusambandsins.  Aš mķnu viti ętti hann og hans lķkar aš leggja meiri įherlsu į aš elta uppi alkemistana sem meš ašstoš rįšandi afla ręndu bankana innan frį ķ staš žess aš setja pśšur ķ aš rįša almenningi frį réttlęti og skynsemi.

Ķ samhengi viš gerš stöšugleikasįttmįlans ritaši Ingólfur H. Ingólfsson félagsfręšingur įgęta grein sem kallast „Hinar nżju stéttir - lįnadrottnar og skuldarar".  Ķ greininni kemur mešal annars fram aš frį og meš įttunda įratugnum hafi ašgangur aš lįnsfé stóraukist og ķ krafti žess hafi hefšbundin stéttabarįtta milli launžega og atvinnurekanda mun minna vęgi en įšur.  Žess ķ staš hafi oršiš til nżjar stéttir eins og titill greinarinnar ber vitni um.

Meš leyfi fundarstjóra langar mig aš lesa nokkrur orš upp śr grein Ingólfs:  

„Žaš tók innan viš žrjįtķu įr aš breyta aldagamalli stéttarskiptingu žjóšfélagsins śr žvķ aš vera į milli launžega og atvinnurekenda ķ žaš aš vera į milli lįnadrottna og skuldunauta. Hver einasti vinnandi mašur skuldar lįnastofnun sinni aš mešaltali tvöfaldar til žrefaldar įrstekjur sķnar. Vaxtakjör skipta oršiš meira mįli en launakjör. Samningstaša gangvart lįnadrottni skiptir meira mįli en viš vinnuveitanda og žaš sem gerir stöšuna sérstaklega erfiša er aš žaš eru engin stéttarsamtök skuldara til, ašeins stéttarsamtök launžega.

Į Ķslandi er óréttlętiš ķ stéttskiptingu skuldunauta og lįnadrottna ekki fólgiš ķ žvķ aš stéttaskiptingin sé yfirhöfuš til, heldur er žaš fólgiš ķ verštryggingu lįnsfjįrmagns. Žaš er gegn žessu óréttlęti sem almenningur er aš berjast, óhįš žvķ hverjar tekjur hans eru og óhįš žvķ hvort hann į eitthvaš af eignum eša ekki. Sį göfugi vilji rķkisstjórnarinnar aš ętla aš ręša mįlefni heimilanna ķ landinu viš samtök atvinnulķfsins eru žvķ dęmd til žess aš mistakast. En henni er kannski vorkunn žvķ aš viš hvern į hśn aš tala? Žaš eru bara til heildarsamtök lįnadrottna en engin heildarsamtök skuldunauta! Mķn fįtęklegu rįš til rķkisstjórnarinnar eru žvķ einfaldlega žau aš hlusta į fólkiš ķ landinu og framkvęma svo vilja žess."

Žaš er ekki annaš hęgt en aš taka heilshugar undir meš Ingólfi ķ žessum efnum.  Žó leyfi ég mér aš fullyrša aš Hagsmunasamtök heimilanna séu ķ žaš minnsta vķsir aš lįnžegasamtökum.  Viš höfum alla vega tekiš afgerandi stöšu sem mįlsvari lįnžega į neytendasviši.  Sem slķk erum viš gjörsamlega bśin aš tala okkur blį ķ framan viš dręmar undirtektir stjórnvalda. 

Žvķ spyr ég ykkur fundarmenn aš žvķ nś hvort tķmi sé kominn til ašgerša?

Ašstęšur eru nś meš žeim hętti aš ekki veršur hjį žvķ komist aš grķpa til naušvarnar til aš knżja fram tafarlausar śrbętur, žjóšinni til heilla.

Satt best aš segja įtti ég aldrei von į žvķ aš til žessa myndi koma.  Ég kaus aš treysta žvķ ķ lengstu lög aš stjórnvöld myndu įtta sig į žvķ aš žaš vęri ķ žeirra valdi aš afstżra stórkostlegu tjóni og allsherjar upplausnarįstandi ķ žjóšfélaginu sem ég hef įšur varaš viš og vķsaš til sem fjįrhagslegrar borgarastyrjaldar.

Sś styrjöld er reyndar hafin fyrir margt löngu sķšan, en įhrif hennar eru nś byrjuš aš koma fram meš vķštękari hętti en įšur. Flestum er sjįlfsagt ennžį ķ fersku minni Įlftanesašferšin, sem svo hefur veriš nefnd, žegar mašur sem misst hafši hśs sitt afréš aš rśsta žaš meš žungavinnuvél į sjįlfan žjóšhįtķšardaginn.

Žó mótmęlin į 17. jśnķ hafi ekki rataš inn ķ beina śtsendingu Rķkissjónvarpsins frį Austurvelli var sżnt žegar forsętisrįšherra og forseti lögšu blómsveig aš styttu Jóns Siguršssonar, sjįlfstęšisķmynd žjóšarinnar.

En hvaš felst ķ žvķ sjįlfstęši?  Jś, vissulega liggur beint viš aš skķrskota til hins fullvalda lżšveldis, en spyrja mį aš žvķ hvernig slķkt fullveldi var fengiš.  Meš žręlslund og undirlęgjuhętti? Eša žurftu menn og konur aš taka į honum stóra sķnum og standa meš sjįlfum sér og gegn hvers kyns ofrķki žegar į hólminn var komiš?

Ef viš samžykkjum hljóšalaust žaš óréttlęti sem felst ķ höfušstólshękkun lįna į grundvelli vafasamra vķsitölu- og gengisbindinga erum viš žį nokkuš annaš en skuldažręlar sem ekki žorum aš rķsa upp og berjast fyrir réttindum okkar?

Ķ vikunni sem leiš voru haldnir fundir vķšsvegar um landiš į vegum HH um bošun greišsluverkfalls.  Ķ beinu framhaldi óskaši stjórn HH eftir umboši félagsmanna til aš skipa verkfallsstjórn og hefja ašgeršir eins og žęr hafa veriš skilgreindar.  Kosning fór fram rafręnt og liggja nišurstöšur nś fyrir.  Žęr eru afgerandi.  77% svarenda sögšu jį.  

Ķ raun er margt lķkt meš greišsluverkfalli og hefšbundnu verkfalli.  Mikilvęgt er aš hafa ķ huga aš venjulega leggur fólk ekki nišur störf vegna žess aš žaš ętli sér aš hętta aš vinna.  Nei, fólk fer ķ verkfall til aš berjast fyrir bęttum kjörum. 

Žetta mį algerlega yfirfęra į greišsluverkfalliš.  Ég veit til dęmis ekki um neinn sem vill hętta aš borga af lįnunum sķnum eša hefur ekki įhuga į aš standa viš žęr skuldbindingar sem viškomandi stofnaši til ķ góšri trś.  Hins vegar veit ég um marga sem eru mjög ósįttir viš žau lįnakjör sem bjóšast į Ķslandi um žessar mundir og framgöngu stjórnvalda ķ žeim mįlum.

Til aš auka lķkurnar į aš hertar ašgeršir skili įrangri er naušsynlegt aš skipulegga žęr vel.  Hlutverk verkfallsstjórnar veršur aš skipuleggja og sjį um framkvęmd verkfallsins.  Hugsanlega veršur įkvešiš aš boša verkfalliš žegar nęgilegur fjöldi hefur lżst yfir įhuga į aš taka žįtt ķ hertum ašgeršum meš einum eša öšrum hętti.  Lķkt og žegar um hefšbundiš verkfall er aš ręša veršur kröfugerš afhent rķkissįttasemjara viš bošun greišsluverkfalls og žess freistaš aš fį stjórnvöld aš samningaboršinu.

Žaš skal sérstaklega tekiš fram aš markmišiš meš ašgeršinni er ekki aš valda tjóni heldur aš vinna gegn frekara tjóni sķšar meir sem mun eiga sér staš verši stefnan ekki tekin ķ rétta įtt.

En hvers vegna ętti nokkur mašur aš taka žįtt ķ slķkum ašgeršum?  Žessari spurningu er erfitt aš svara nema śt frį eigin forsendum.  Ég er reišubśinn aš deila meš ykkur hvers vegna ég ķhuga žįtttöku. 

Ķ fyrsta lagi ber aš nefna skįlkaskjól žeirrar efnahagsóstjórnar sem hér hefur lišist, höfušóvin ķslenskrar alžżšu į efnahagslegum grundvelli, sjįlfa verštrygginguna, sem veršur aš afnema meš öllu.  Verštryggingin er ekki bara óréttlįt svikamylla heldur er hśn einnig lögvarinn žjófnašur žar sem eignir almennings eru meš skipulögšum hętti fęršar elķtunni į silfurfati.  Aš tengja höfušstól skulda viš veršbólgu er auk žess algerlega frįleitt og žjóšhagslega óhagkvęmt.  Žetta viršast flestar žjóšir heims skilja.

Ķ annan staš er óheimilt samkvęmt frumvarpi žvķ sem varš aš lögum um vexti og verštryggingu aš tengja fjįrskuldbindingar ķ ķslenskum krónum viš dagsgengi erlendra gjaldmišla.  Gengistryggš lįn eru žvķ sjįlfsagt ólögmęt.  Žaš aš ķslensk stjórnvöld kusu engu aš sķšur aš leyfa slķk neytendalįn į sķnum tķma er aš öllum lķkindum įmęlisvert.

Ķ žrišja lagi eru forsendur flestra lįnasamninga brostnar žar sem ķ mörgum tilfellum hafši annar samningsašilinn meš atferli sķnu bein įhrif į höfušstól skuldarinnar til hękkunnar.  Ég er aš tala um žaš hvernig bankarnir, eigendur žeirra og lykilstjórnendur, felldu gengi krónunnar meš svo kröftugu handafli aš gengistryggš lįn tvö- til žrefaldušust og verštryggš lįn hękkušu um fjóršung į um žaš bil įri.

Į endanum hlaut eitthvaš aš lįta undan ķ žessum hamagangi og bankarnir fóru į hausinn hver į fętur öšrum.  Fyrstu višbrögš stjórnvalda viš žeirri krķsu voru aš tryggja innstęšur į Ķslandi umfram skyldu og bęta duglega ķ peningamarkašssjóši til aš koma til móts viš tap žeirra sem höfšu veriš svo ólįnsamir aš falla fyrir žeim gyllibošum bankanna.

Kostnašurinn viš žessar ašgeršir vorum um 1.200 milljaršar.  Žaš slagar hįtt upp ķ landsframleišslu įrsins 2008.  Hagsmunasamtök heimilanna hafa aldrei lżst andstöšu viš žessar ašgeršir žó aš sitt sżnist sjįlfsagt hverjum.  Aftur į móti höfum viš gert žį kröfu aš öll sparnašarform verši varin en ekki bara sum. 

Žvķ hvers vegna er sparifé žess sem įkvaš aš binda žaš ķ fasteign ómerkilegra en sparifé žess sem įkvaš fjįrfesta ķ peningamarkašssjóši?  Į mešan sumt sparifé er variš upp ķ topp er annaš gengisfellt eša brennt į veršbólgubįli. 

Til žess aš bķta svo endanlega höfušiš af skömminni viršast stjórnvöld ętla aš fjįrmagna nżtt ofvaxiš fjįrmįlakerfi meš hśsnęšisskuldum almennings. 

Eša hvaš?  Myndi norręnni velferšarstjórn detta slķkur ósómi til hugar?  Aš kaupa lįnin į hrakvirši śr žrotabśum gömlu bankanna og innheimta žau svo margfalt til baka af fullri hörku?  Žaš er enginn svo óforskammašur aš gera nokkuš slķkt, eša hvaš?

Góšir fundarmenn.

Aš endingu žakka ég gott hljóš og minni į aš įn réttlętis veršur enginn frišur.


mbl.is Nokkur fjöldi į Austurvelli
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Samfélagssįttmįli HH

http://www.heimilin.is/varnarthing/about/alyktanir-samtykktir/353-samfelagssattmali-hh
mbl.is Sįttmįli undirritašur į morgun
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband