Bloggfęrslur mįnašarins, febrśar 2009

Getraun: Hver męlti svo?

,,Žvķ er aušvitaš haldiš fram aš bakviš žessar įkvaršanir sé lżšręšislegar stofnanir  stjórnmįlaflokksins  en ef einhver  trśir žvķ ķ raun og veru aš stjórnmįlaflokkar séu lżšręšislegir žį er til eitt rįš viš slķkum misskilningi. Žaš er hęgt aš ganga ķ flokk og hver sem žaš gerir sannfęrist um aš žaš eru allt önnur lögmįl en lżšręšisins sem rįša vegferš flokka."


Hvaš ber framtķšin ķ skauti sér hvaš varšar hśsnęšismįl ķbśa höfušborgarsvęšisins?

Borgarstjórnarflokkur VG efnir til almenns fundar um hśsnęšismįl į höfušborgarsvęšinu. Fundurinn veršur haldinn ķ Tjarnarsal Rįšhśssins mišvikudaginn 4. mars kl. 20:00 og er öllum opinn.

Frummęlendur verša žau Steingrķmur J Sigfśsson fjįrmįlarįšherra, Įsta Rut Jónasdóttir formašur Hagsmunasamtaka heimilanna, Gušmundur Bjarnason framkvęmdastjóri Ķbśšalįnasjóšs og Pįll Gunnlaugsson arkitekt og fyrrverandi formašur Bśseta.

Aš framsögum loknum sitja žau viš pallborš og svara spurningum śr sal. Į fundinum gefst kjöriš tękifęri til aš ręša og fį upplżsingar um hinar żmsu hlišar hśnsęšismįla og stöšuna nś eftir efnahagshruniš. Hśsnęšisskuldir, veršbętur, vextir, gjaldžrot, eignarhśsnęši, leiga, kaupleiga, hśsnęšissamvinnufélög og annaš sem er ofarlega ķ huga ķbśa höfušborgarsvęšisins hvaš varšar žörfina fyrir žak yfir höfušiš.


Góšur fundur

Ég var į žessum fundi ķ dag.  Hann var góšur, vešriš fķnt og ręšumenn góšir.

Žaš męttu talsvert fleiri en sķšast enda hafa Raddir fólksins sett fleiri mįl į oddinn.

Nįši lķka ķ skottiš į göngunni į horni Skólavöršustķgs og Laugavegs. 

Ég er ekki frį žvķ aš byltingin sé enn ķ gangi.


mbl.is Fįir žįtttakendur ķ mótmęlum
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Żmsar leišir fęrar

Hér er ein leiš.
mbl.is Leišir śt śr vandanum
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Tilvitnanir um verštrygginguna

  • Jón Gunnar Hauksson ritstjóri Frjįlsrar verslunar (des. 2008) ,,Hugsun mķn er aš ekkert
    vęri eins mikilvęgt en aš lękka fjįrmagnskostnaš skuldugra heimila og fyrir tękja ķ
    einum gręnum til aš žau eigi lķfsvon”...,,Žaš eru ekki ešlilegir tķmar ķ hagkerfinu”...,,
    afnema verštrygginguna meš žvķ aš festa vķsitöluna ķ eitt įr til aš losna viš
    kśfinn og gjaldžrotin”.
  • Įrni Pįll Įrnason alžingismašur (Mbl nóv. 2008)... ,,undanfarna mįnuši og misseri
    hefur ķslenskur almenningur fengiš aš kenna į žvķ aš fullu hversu ómöguleg verštryggingin
    er ķ raun“.
  • Bjarni Bragi Jónsson fyrrverandi hagfręšingur sešlabanka (Mbl 7. des 2008)...,,hver
    einasti lįnasamningur meš lįnskjaravķsitölu stendur traustum fótum ķ stjórnarskrįrvöršum
    eignarréttarįkvęšum”.
  • Benedikt Siguršsson framkvęmdastjóri Bśseta į Akureyri (Mbl 7. des 2008)... ,,Mešan
    viš bśum viš žetta óešlilega višskiptaumhverfi veršum viš aš frysta vķsitöluna eins og
    skot”.
  • Jóhanna Siguršardóttir rįšherra (Mbl 2. nóvember 1996) ,,Ķsland er eina landiš sem
    verštryggir skuldir heimilanna. Efnahagsleg rök og sanngirni męla meš žvķ aš
    verštrygging verši alfariš bönnuš”. 
  • Gylfi Magnśsson rįšherra (Vķsindavefur HĶ 2003) ,,Žaš er helst hęgt aš finna dęmi um aš verštrygging lįna hafi veriš bönnuš ķ löndum sem hafa įtt ķ verulegum erfišleikum ķ barįttu viš veršbólgu".

Falskur botn

Žaš er įstęša til aš benda į aš hśsnęšisžįttur vķsitölunnar er lķkast til of hįtt skrifašur ķ ljósi žess aš botninn į nįnast frosnum fasteingamarkaši er falskur. 

Hvaš ętli stórt hlutfall af žeim kaupsamningum sem er žinglżst og mynda fasteignavķsitölu FMR byggist į svoköllušum ,,makaskiptum" žar sem žinglżst kaupverš er jafnvel hęrra en menn myndu annars gera samninga um ķ dag?


Óvenjulegir tķmar krefjast óvenjulegra ašgerša

Einar Įrnason, hagfręšingur BSRB, hefur ritaš žessa grein og veitt mér góšfśslegt leyfi til aš birta hana.

Óvenjulegir tķmar krefjast óvenjulegra ašgerša

Žaš mį hafa miklar efasemdir um aš viš nśverandi ašstęšur verndi verštrygging eigendur sparifjįr eins og til er ętlast. Aš auki er ljóst aš verštryggingin į ķbśšarhśsnęši sem endurspeglar męlda veršbólgu er langt frį žvķ aš vera óumdeild męling til hękkunar įhvķlandi skulda į žessum óvenjulegu tķmum.

Gengishrun
Segja mį aš žaš žjóšfélag sem viš höfum séš hér į landi į sķšustu įrum, sé gerólķkt žvķ sem viš höfum séš eftir bankahruniš ķ byrjun október 2008. Gengi krónunnar hefur hruniš nś ķ haust, en hafši einnig lękkaš verulega fyrr į įrinu eftir kjarasamninga į almenna markašnum 17. feb rśar 2008. Žannig žurfti ašeins um 93 ķslenskar krónur ķ upphafi įrs 2008 (9.janśar) til aš kaupa eina Evru en įri sķšar ķ janśar 2009 žurfti 170 krónurnar samkvęmt gengi Sešlabankans. Žetta gerir um 84% hękkun Evru. Aš sama skapi hękk aši dollarinn um tęplega 98% og gengis vķsitalan um 81%. Į einum mįnuši (9. des 2008 til 9 jan 2009) er hękkun į erlendri mynt 15-18%. Lękkun krónunnar hefur mikil įhrif į hękkun innflutningsveršs sem aftur veldur hękkun į męldri veršbólgu, enda vega innfluttar vörur ķ vķsitölu- męlingunni 36,4% (ķ nóvember 2008). Enn eru gjaldeyrishöft og žegar žeim veršur aflétt er yfirvofandi verulegt višbótarfall krónunnar, mešal annars vegna svokallašra jöklabréfa. Žetta mun enn auka į veršbólgu.

Kaupmįttur fellur, atvinnuleysi eykst, hśsnęšisverš lękkar og męldar skuldir hękka
Žannig hafši kaupmįttur launa lękkaš į įrinu, en lękkaši svo enn hrašar eftir hruniš ķ október og ekki sér fyrir endann į žeirri lękkun. Į sama tķma hefur atvinnuleysi aukist mjög mikiš og atvinnuleysistölur hękka frį mįnuši til mįnašar. Hśsnęšisverš lękkar einnig aš raungildi, sölutregša eša nįnast sölustopp er į ķbśšarhśsnęši, svo eign almennings ķ ķbśšarhśsnęši lękkar verulega. Oft er mögulegt söluverš komiš langt nišur fyrir įhvķlandi skuldir, sérstaklega ef um er aš ręša lįn ķ erlendri mynt. Męld veršbólga ķ desember var 18,1% og ekki śtlit fyrir lękkun hennar ķ brįš. Ķ žessu įstandi er erfitt aš sętta sig viš aš veršbólgužįttur ķ verštryggingunni orki tvķmęlis.

Veršbólgumęling nś og verštygging byggist į neyslumynstri įranna 2004, 2005 og 2006
Hagstofa Ķslands reiknar śt breytingu į veršlagi og gefur śt vķsitölu mįnašarlega. Žaš er vķsitala neysluveršs sem er notuš til aš męla veršbólguna meš samsvarandi įhrifum į śtreikning verštryggingar ķbśšarlįna. Hagstofan hefur sjįlfdęmi um hvernig hśn reiknar veršbólguna enda sjįlfstęš stofnun. Undir žaš skal tekiš aš sjįlfstęši hennar er mikilvęgt žvķ trśveršugleiki męlinganna myndi minnka verulega ef stjórnvöld fęru aš skipta sér af ašferšafręšinni. Annaš mįl er hversu rétt er aš nota žessa męlingu til aš endurspegla verštrygginguna og ž.a.l. skuldastöšu heimilanna nś um stundir. Vķsitala neysluveršs byggir į žriggja įra gömlum neyslugrunni aš mešaltali. Hśn byggist sem sagt į neyslu sem įtti sér staš 2006, 2005 og 2004. Žaš mį segja aš žetta hafi veriš įrin žar sem hįmarki neysluglešinnar var nįš. Žaš er ekki fyrr en ķ mars/aprķl 2009 sem neyslu męlingin fyrir įriš 2007 kemur inn ķ grunninn og fyrst į vormįnušum 2010 förum aš fį einhver smį įhrif frį neyslunni eins og hśn er nśna, en žaš gerist žó frekar įrin 2011 og 2012. Ljóst er aš neyslan nś er gjörbreytt frį žvķ sem hśn var į žessum mikla neyslutķma sem vķsitalan byggir į.

Gjörbreytt neyslumynstur
Viš vitum t.d. aš į sķšustu mįnušum var algjört hrun į innflutningi bifreiša. Ķ nóvember sķšastlišnum seldust 5,3% af žeim fjölda bķla sem seldust ķ nóvember įriš į undan. Žį seldust ašeins 12,3% af žeim fjölda notašra bķla sem seldust įri fyrr. Sama mį segja um heimilistęki, flatskjįi og dżrari innfluttar vörur. Žaš er allt annaš neyslumynstur og viš vitum aš fólk fęrir sig frį dżrari matvöruverslunum ķ žęr ódżrari og innan verslana kaupir žaš frekar ódżrari vörur. Žannig aš męlingin į veršbólguna sem veldur hękkun verštryggingar og skulda heimilanna, byggir į neyslu sem į sér ekki staš ķ gerbreyttu žjóšfélagi ķ dag. Neysla almennings minnkar sem sést m.a. ķ jįkvęšum vöruskiptajöfnuši sķšustu mįnuši en jafnframt žvķ loka sumar bśšir sem įšur seldu vörur sem voru ķ męling unni. Žannig veršur męlingin erfišari og vafa samari sem męlikvarši sem eykur sjįlfkrafa skuldir heimila meš verštryggš lįn.

Bara ķ Ķsrael, Brasilķu og Chile og Ķsland
Žetta verštryggingarfyrirkomulag į ķbśšarhśsnęši žekkist ekki ķ löndum Evrópu, en hefur veriš notaš ķ Ķsrael, Brasilķu og Chile. Hér į landi er stór hluti ķbśšalįna verštryggš meš hįum vöxtum og ofan į žaš stundum breytilegum vöxtum lķka. Žaš hefur veriš kallaš aš hafa belti og axlabönd fyrir žann sem lįnar og įtti aš vera algerlega pottžétt. Žannig hefur lįnveitandi ekki žurft aš hafa įhyggjur af veršbólgunni, žaš var bara vandamįl lįntakenda,žar til nśna. Veru legar efasemdir eru uppi um aš svona kerfi gangi til langframa, hvaš žį nś, eins og žróunin er. Nś eru aftur į móti komnir tķmar žar sem žaš er ekki endilega öruggt aš lįna į žennan mįta. Fólk gefst upp, en į žvķ eru mun meiri lķkur en įšur. Žegar skuldir ķ hśsnęši eru oršnar meiri en mögulegt söluverš og ekki er mögulegt aš selja, tekjurnar minnka eša hrynja, žį hreinlega gefast margir upp. Žį er mikiš meira atriši aš halda fólki, halda ķ vonina og gefa eftir einhvers stašar.

Greišslugeta, greišsluvilji, gagnsęi
BSRB hélt nokkra opna fundi fyrir įramót, sem voru vel sóttir og mį nįlgast upptökur af žeim į heimasķšu BSRB. Mešal annars var haldinn fundur um verštrygginguna og annar fundur 26. nóvember var haldinn meš fulltrśum bankanna. Žar hélt Helgi Bragason lįnastjóri višskiptasvišs KB banka erindi sem hét ,,Hugsum lengra“. Hann sagši žar mešal annars.,, Ķ dag žjónar žaš ekki endilega hagsmunum skuldaeigenda best aš eignast fasteignir meš afsali eša į uppboši“. Žvķ fylgi mikill kostnašur og engar tekjur. Fast eignaver hefur hrapaš, enginn markašur er fyrir hendi. Hann nefndi aš betra vęri aš horfast ķ augu viš stašreyndirnar strax. Žaš vęri betra en aš fólk gefist upp og geri sig gjaldžrota. Viš viljum halda fólki į Ķslandi. Ef fólk hefur greišslugetu og greišsluvilja er betra aš afskrifa hluta af skuldum heldur en aš lįnveitandinn sitji uppi meš veršlitlar og illseljanlegar eigur. Žarna žyrfti aškomu stjórnvalda um mótun gagnsęrra reglna og lagasetningar.

Lķfeyrissjóšir og önnur lönd
Mikiš hefur veriš talaš um hag lķfeyrissjóšanna viš žessar ašstęšur. Um 50-60% af eigum žeirra er ķ verštryggšum lįnum og žar af um 5-15% ķ ķbśšalįnum sjóšfélaga. Skuldbindingar lķfeyrissjóšanna eru hins vegar verštryggšar greišslur vegna örorku eša ellilķfeyris. Žetta skapar vissulega vanda nś, ofanį tap sjóšanna ķ öšrum fjįrfestingum nś nżveriš. Ķ ljósi žess sem aš ofan greinir er hins vegar ekki hęgt aš halda įfram eins og ekkert hafi breyst. Umdeildur śtreikningur verštryggingar og auknar lķkur į greišslufalli lįna, kallar į endurskošun. Varla geta verštryggš lįn veriš eina haldreipi lķfeyrissjóšanna ķ breyttum heimi, žar sem nįnast allar ašrar fjįrfestingar hafa bešiš skipbrot. Almenningur stendur ekki undir žvķ. Algeng ķbśšarlįn ķ Danmörku bera 3,5% vexti įn verštryggingar. Žar er oft lķka hįmark į vöxtum 5%. Žaš er ólķku saman aš jafna. Hér žarf sįtt ķ žjóšfélaginu og gerbreyttar įherslur. Margar śtfęrslur eru mögulegar, svo sem frysting vķsitölunnar ķ eitt įr, helmingun hennar eša vķsitölužak. Markmišiš hlżtur žó aš vera aš komast ķ stöšugra umhverfi og lęgri vexti, eins og er hjį nįgrönnum okkar. En fyrst žarf aš gķrpa til ašgerša og žaš strax, įšur en skašinn er skešur.

Einar Įrnason hagfręšingur BSRB


Sögur af višskiptum viš lįnastofnanir

Hagsmunasamtök heimilanna safna saman sögum af višskiptum viš lįnastofnanir og birta žęr hér.
mbl.is Ekki brugšist viš varśšaroršum
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Žaš er hęgt aš snśa žessari žróun viš

Lišur ķ žvķ er aš grķpa til žeirra ašgerša sem Hagsmunasamtök heimilanna hafa lagt til.

Įvinningur af ašgeršum žessum:

  • Fjöldagjaldžrotum heimilanna og stórfelldum landflótta afstżrt
  • Stušlaš gegn frekari hruni efnahagskerfisins
  • Jįkvęš įhrif į stęršar- og rekstrarhagkvęmni žjóšarbśsins
  • Lķkur aukast į aš hjól atvinnulķfsins og hagkerfisins haldi įfram aš snśast žar sem fólk mun hafa rįšstöfunartekjur til annarra śtgjalda en afborgana af ķbśšum
  • Žjóšarsįtt um vanda heimilanna vegna efnahagskreppunnar
  • Traust almennings ķ garš stjórnvalda og fjįrmįlastofnanna eflist į nż

mbl.is Hęgir į vexti atvinnuleysis
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Afnemum verštrygginguna

Samtökin Raddir fólksins standa fyrir 27. mótmęlafundinum į Austurvelli laugardaginn 28. febrśar n.k. kl. 15:00. Yfirskrift fundarins er Breišfylking gegn įstandinu og kröfurnar eru skżrar:

1. Frystum eignir “śtrįsarvķkinganna”
2. Afnemum verštrygginguna
3. Fęrum kvótann aftur til žjóšarinnar

Talsmenn Radda fólksins įttu fund meš dóms- og kirkjumįlarįšherra, Rögnu Įrnadóttur, mišvikudaginn 25. febrśar sl. Tilefni fundarins var aš kynna kröfu hreyfingarinnar, um frystingu eigna “śtrįsarvķkinganna”, fyrir rįšherra.

Į fundinum fóru fram ķtarleg og hreinskiptin skošanaskipti um mįliš. Rįšherra tók fram aš sérstakur saksóknari hefši lagaśrręši til aš frysta eignir “śtrįsarvķkinganna” og vilji vęri fyrir hendi hjį rįšuneytinu aš afgreiša tilskylda rannsóknarvinnu fljótt og vel.

Ręšur:

• Valgeir Skagfjörš, leikari og leikstjóri
• Heiša Björk Heišarsdóttir.

Fundarstjóri: Höršur Torfason


Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband