Skiptigengisleiš

Hagsmunasamtök heimilanna standa nś fyrir undirskriftasöfnun og krefjast afnįms verštryggingar og almennra leišréttinga lįna. Žvķ til įréttingar birta samtökin umfjöllun um fjórar mismunandi leišir aš žessu marki.  Ein af žeim leišum sem um ręšir er kennd viš skiptigengi.  En hvaš felur sś leiš ķ sér?  Eftirfarandi texti er fenginn aš lįni hjį HH og śtskżrir vonandi mįliš.

Skiptigengisleiš
Ašferšin felur ķ sér aš fjįrskuldbindingar ķ krónum eru fęršar yfir ķ nżjan eša annan gjaldmišil į mismunandi gengi ķ žeim tilgangi aš endurreisa heimilin og hagkerfiš. Žaš myndi leiša til aukinnar velferšar ķ gjörbreyttu efnahagsumhverfi og skapa tękifęri til aš leišrétta žį ósanngjörnu eignaupptöku sem įtt hefur sér staš.

Skiptigengisleišin hefur reynst vel til aš byggja upp žjóšfélög aš nżju eftir alvarleg įföll. Žrįtt fyrir aš ekki sé um algerlega sambęrilegt įstand aš ręša og žar sem žetta hefur veriš gert, eins og ķ Žżskalandi, žį er žaš mat samtakanna aš žessi leiš sé jafn einföld og hśn er snjöll. Žaš er žvķ kannski engin tilviljun aš Žjóšverjar hafi beitt henni ķ žrķgang, nś sķšast žegar žżsku rķkin sameinušust.

Kostir skiptigengisleišarinnar:
- Almenn skuldaleišrétting treystir rekstrargrunn heimila og fyrirtękja og hrašar endurreisn.
- Samrżmist eignarréttarįkvęšum stjórnarskrįrinnar.
- Er įhrifarķkt og skjótvirkt śrręši sem rķkisstjórnin getur aušveldlega beitt.
- Gerir verštryggingu óžarfa.
- Fjįrmįlakerfiš hreinsar śt eitrašar og veršlausar platkrónur sem sitja eftir śr frošuhagkerfinu.
- Svart fé og žvķ sem skotiš hefur veriš undan leitar upp į yfirboršiš žvķ enginn vill sitja uppi meš gamlar śreltar og veršlausar krónur.

Hagsmunasamtök heimilanna taka ekki afstöšu til žess hvaša gjaldmišill yrši fyrir valinu, žaš er pólitķsk spurning sem stjórnvöld žurfa aš svara. Sem dęmi mętti nefna nżja ķslenska krónu, evru, Bandarķkjadal, kanadķskan dal, norska krónu eša jafnvel nżja samnorręna krónu.

Meira um skiptigengisleiš
Til žess m.a. aš örlög žjóšarinnar ķ peningamįlum verši frekar ķ hennar eigin höndum, er naušsynlegt aš skipta um gjaldmišil og gera žaš meš mismunandi gengi eftir žvķ hvort um er aš ręša t.d. laun og lįgmarkssparnaš eša aflandskrónur byggšar į falsveršmętum.

Ašgeršin ętti ekki aš taka nema nokkra daga og myndi flżta endurreisn žjóšar um mörg įr.
Jafnhliša upptöku nżs gjaldmišils verši gjaldeyrishöft afnumin og verštrygging į neytendalįn bönnuš og ķ framhaldi gerš krafa um įbyrga efnahagsstjórn. Žį yrši aš bśa žannig um hnśtana aš aušvelt vęri fyrir žį lįntakendur sem nś žegar eru meš verštryggš lįn aš greiša žau upp meš nżjum lįnum, eša breyta žeim ķ žį veru sem lagt er til meš nżju lįnakerfi, įn uppgreišslu eša stimpilgjalda.

Meš žessum hętti gęti Ķsland į nż og mun fyrr nįš aftur stjórn į eigin efnahags- og peningamįlum. Ašgerš sem žessi vęri einnig jįkvęš hvort heldur sem landiš veršur ašili aš ESB, žar sem hśn mun styšja viš og flżta fyrir žvķ aš landiš uppfylli Maastricht-skilyršin fyrir upptöku Evru, eša ef žjóšin įkvešur aš standa utan sambandsins, meš gjaldmišil sem, öndvert viš nśverandi krónu, vęri gjaldgengur ķ alžjóšlegum višskiptum. Samtökin taka ekki afstöšu til žess hvaša gjaldmišill veršur fyrir valinu, nż ķslensk króna eša einhver annar.

Hugmyndin er ekki nż af nįlinni og į sér fordęmi erlendis frį. Henni var til aš mynda žrisvar hrint ķ framkvęmd ķ Žżskalandi į 20. öld, nś sķšast viš sameiningu Žżskalands. Žrįtt fyrir aš ašstęšur hér į landi séu ekki alveg sambęrilegar žvķ sem žar var telja samtökin aš žessi leiš yrši vęnleg til endurreisnar hagkerfisins.

Ķ sinni einföldustu mynd felst hugmyndin ķ žvķ aš eignir og skuldir eru fęršar yfir ķ annan gjaldmišil į mismunandi gengi. Sem dęmi mętti taka aš smęrri fjįrhęšir, eins og laun og innistęšur upp aš įkvešnu marki fęru yfir į genginu 1 į móti 1. Žannig yršu 100 žśsund ķ gamla kerfinu jafngildi 100 žśsund ķ žvķ nżja. Stęrri skuldbindingar į borš viš hśsnęšislįn fęru yfir į öšru skiptigengi, til dęmis 1 į móti 0,6 - 0,7 (stušullinn myndi mišast viš uppsafnaša veršbólgu frį 2008 sem er nś um 34% frį 1. janśar 2008). Veršfęrslur opinberra skrįninga, s.s. fasteignaskrįr į fasteignamati og brunabótamati verši skipt į genginu 1 į móti 0,6 - 0,7. 20 milljónir ķ gamla kerfinu yrši žannig aš 14 milljónum ķ žvķ nżja. Meš žessu móti mętti leišrétta fyrir žaš veršbólguskot sem varš vegna hrunsins og jį, afnema verštryggingu meš skjótvirkri einskiptisašgerš. Žess vegna telja Hagsmunasamtök heimilanna skiptigengisleišina fęra.

Einföld skżring į vandamįlum hagkerfisins
Eitt af fórnarlömbum ķslenskra višskiptahįtta ķ ašdraganda bankahrunsins er ķslenska krónan. Meš markašsmisnotkun banka og lykilašila ķslensks višskiptalķfs į bęši hlutabréfa- og skuldabréfamarkaši, meš dyggri ašstoš peningaprentunarįhrifa almennrar verštryggingar og peningastefnu Sešlabankans, var peningamagn ķ umferš margfaldaš į įrunum 2001 til 2008.

Ekki reyndist innistęša fyrir žessari aukningu og mį segja aš meš žessu móti hafi žessir ašilar stundaš peningafölsun og komist upp meš žaš. Veršlausum pappķrum var gefiš veršgildi m.a. ķ svoköllušum „endurhverfum višskiptum" bankanna viš Sešlabankann. Žannig gįtu bankarnir og velvildarmenn žeirra, sem voru fyrst og fremst ķ eigendahópnum, ķ reynd skipt śt platkrónum fyrir alvöru krónur.

Ķ dag sitja žessar „alvöru" krónur į bókum sešlabankans og fjįrmagnseigenda ķ formi alfandskróna og skuldabréfa. Fjįrmagnseigendur bķša nś ķ röšum og vilja skipta žessum aflandskrónum yfir ķ gjaldeyri. Sešlabankinn hefur kynnt įętlun um losun gjaldeyrishafta, en helsta hindrunin į žeirri vegferš er hiš mikla magn króna ķ umferš sem gert er rįš fyrir aš eigendur vilji skipta yfir ķ gjaldeyri.

Sešlabankinn hefur žvķ ķ įętlunum sķnum kynnt tvęr hugsanlegar leišir til žess aš losa um žį spennu sem hiš mikla krónumagn veldur. Bįšar byggja į žvķ aš beitt verši mismunandi gengi fyrir krónueignir fjįrmagnseigenda sem vilja losna śr helsi ķslensku krónunnar. Annars vegar aš gjaldeyrir verši seldur į uppboši og hins vegar aš gjaldeyrisśtflęši verši skattlagt žannig aš raungengi liggi ķ reynd viš aflandsgengi en ekki įlandsgengi (opinbert skrįningargengi Sešlabankans). Einungis uppbošsleišin er komin til framkvęmda meš žvķ tilraunauppboši sem Sešlabankinn hefur žegar tilkynnt.

Ljóst er aš leišir Sešlabankans munu taka langan tķma, enda er nś gert rįš fyrir aš gjaldeyrishöft verši višvarandi a.m.k. til 2015. Ašferšarfręši Sešlabankans setur žvķ žannig fjįrmagnseigendur ķ ökumannssętiš varšandi tķmalengd afnįms hafta. Stęrsti gallinn viš ašferšarfręši Sešlabankans er hins vegar sį aš meš henni veršur ekki dregiš śr peningamagni ķ umferš. Allt of margar krónur ķ umferš žżša aš varanlega hefur dregiš śr veršgildi gjaldmišilsins og undirliggjandi veršbólgužrżstingur skapar hęttu į annarri ašför aš högum heimilanna žegar žessar krónur įn undirliggjandi veršmętasköpunar komast ķ umferš eins og įętlun Sešlabankans gerir rįš fyrir. Žessu til višbótar er gert rįš fyrir aš lķfeyrissjóšir landsmanna verši helstu kaupendur į žessum krónum.


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 identicon

Sešlabankinn er aš fara leiš skiptigengis.  Hefur žś ekki tekiš eftir žvķ?

Stefįn Jślķusson (IP-tala skrįš) 15.7.2011 kl. 13:22

2 Smįmynd: Žóršur Björn Siguršsson

Sįstu žetta svar Sešlabankans viš erindi HH um skiptigengisleišna, Stefįn:

http://www.heimilin.is/varnarthing/component/content/article/47-okkar-efni/1315-kreppan-hvorki-nogu-djup-ne-alvarleg-fyrir-seelabankann

Žóršur Björn Siguršsson, 15.7.2011 kl. 15:30

3 identicon

Žetta er furšulegt žvķ Sešlabankinn er aš selja skuldabréf. 

Hverjar hundraš krónur žar kosta ašeins 70 krónur.

Žannig aš skiptigengiš hjį žeim er 0,70 krónur fyrir hverja krónu.

Stefįn Jślķusson (IP-tala skrįš) 15.7.2011 kl. 15:52

4 identicon

Žaš er dagskipun frį Jóhönnu, Össuri og Įrna Pįli til skjólstęšings ķ Sešlabankanum, Mį Gušmundssyni, aš lįta krónuna veikjast til aš "sanna" žaš aš krónan sé ónżt.

Meš žessu į aš svelta landsmenn til aš jįtast ESB og Evrunni.

En varšandi skiptigengiš, žį er ég viss um aš lįn fólks fara į genginu 1 į móti 1, en laun fólks fara į genginu 1 į móti 10.

Žannig verša skuldir žess sem skuldar 10 mio.kr. aš 10 mio. Evra skuld ķ viš myntskiptin.

Verša aftur į móti skipt žannig aš 350 žśs.kr. mįnašarlaun verša ekki nema 3.500 Evrur ķ nżja kerfinu.

Góš skipti žetta?

Jį, fyrir fjįrmagnseiendur.

Hannes M. Pįls. (IP-tala skrįš) 18.7.2011 kl. 00:21

5 identicon

Svona er žetta ķ raun.  Ég hef ekki séš stjórnarandstöšuna vera aš mótmęla žessu.

Stefįn Jślķusson (IP-tala skrįš) 18.7.2011 kl. 00:51

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband